“KHOAN THƯ SỨC DÂN” – LỜI DẶN CÒN NGUYÊN GIÁ TRỊ SAU BẢY THẾ KỶ

Một vị tướng lớn thường được nhớ tới bằng những trận đánh. Nhưng Trần Quốc Tuấn còn để lại một lời căn dặn khiến người đời sau suy ngẫm về một điều căn bản hơn cả binh đao: sức dân.

Năm 1300, khi Trần Quốc Tuấn lâm bệnh nặng, vua Trần Anh Tông đến hỏi kế sách nếu sau này phương Bắc lại sang xâm lấn. Trong lời đáp được sử cũ lưu lại, ông nhắc đến kinh nghiệm chống giặc của các đời, việc tùy thời mà dùng chiến thuật, sự đồng lòng của toàn xã hội và đặc biệt là tư tưởng “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc”, coi đó là thượng sách giữ nước.

Đây là một lời nói rất đáng suy ngẫm.

Sau cả cuộc đời chỉ huy chiến trận, người anh hùng ấy không nói rằng muốn giữ nước thì chỉ cần thêm quân, thêm thành hay thêm vũ khí. Ông nhìn xuống tận nền móng của quốc gia: nhân dân.

“Rễ” có sâu thì cây mới đứng được trước bão lớn. Dân có cuộc sống ổn định, có niềm tin vào đất nước thì khi nguy nan mới có thể tập hợp thành sức mạnh.

Tư tưởng ấy cũng giúp chúng ta hiểu thêm nguyên nhân chiến thắng của thời Trần. Đằng sau các tướng lĩnh nổi tiếng là sức người, sức của và sự tham gia của đông đảo dân chúng. Không có hậu phương, quân đội khó tồn tại; không có lòng dân, một cuộc chiến lâu dài càng khó thành công.

Hơn bảy thế kỷ trôi qua, câu nói ấy vẫn thường được nhắc lại. Và có lẽ đó chính là một phần sự vĩ đại của Trần Quốc Tuấn: ông không chỉ nghĩ cách thắng một trận chiến trước mắt, mà còn suy nghĩ về cách làm cho một quốc gia đủ vững để đi qua những thử thách của nhiều thế hệ.