KHOẢNG TRỜI LỬA ĐẠN VÀ NỤ CƯỜI THANH XUÂN GIỮA RỪNG TRƯỜNG SƠN

Nhưng mọi suy nghĩ thiển cận ấy đã hoàn toàn vỡ vụn sau buổi chiều cuối tuần tôi ghé thăm nhà bà Lê Thị Tám – một cựu Thanh niên xung phong từng bám trụ tại tuyến đường Trường Sơn máu lửa. Cuộc gặp gỡ ấy không chỉ mang đến cho tôi tư liệu để viết bài, mà còn thực sự tạo ra một cú chấn động trong nhận thức của một người trẻ sống ở thế kỷ 21.

(Bạn có thể chèn Ảnh 1: Hình chụp bạn đang ngồi trò chuyện cùng nhân vật hoặc một bức ảnh tư liệu về TNXP Trường Sơn tại đây)

18 tuổi và những đêm Trường Sơn khét lẹt mùi bom

Trong căn phòng nhỏ phảng phất mùi dầu gió và hương chè mạn, bà Tám năm nay đã ngoài 70 tuổi, móm mém cười hiền từ đón tôi. Bàn tay gân guốc, đồi mồi của bà run run khi lật giở từng bức ảnh đen trắng đã ố vàng, mờ nhòe đường nét. Bà bắt đầu kể về Trường Sơn những năm 1968 - giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào hồi cam go nhất.

Bối cảnh lúc đó không phải là những con số vĩ mô về hàng triệu tấn bom đạn mà ta thường nghe trên phim tài liệu. Trong ký ức của bà, Trường Sơn lúc đó là mùi khét lẹt đến lợm giọng của đất đá bị nung chảy bởi bom napan. Là những cánh rừng già bị phạt trụi lá, sứt sẹo, lở loét những hố bom sâu hoắm. Là tiếng máy bay gầm rít trên đầu xé toạc màng nhĩ, ám ảnh đến mức đi vào cả trong những giấc ngủ chập chờn.

Năm ấy, bà Tám vừa tròn 18 tuổi.

18 tuổi – cái tuổi mà giờ đây lứa sinh viên chúng tôi vẫn còn được bao bọc trong vòng tay gia đình, vẫn hoang mang cãi vã với bố mẹ về định hướng tương lai, hay có khi trùm chăn khóc nức nở chỉ vì một điểm C trên bảng điểm, một lời chê bai vô thưởng vô phạt trên mạng xã hội. Vậy mà 18 tuổi của bà Tám, và của hàng vạn thanh niên ngày ấy, là tự tay cắt đi mái tóc dài, khoác lên mình bộ đồ xanh màu lá, giấu vào đáy balo mảnh thư nhà viết vội, rồi bước thẳng vào nơi mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng manh như một sợi chỉ. Họ ra đi với một lời thề son sắt nằm lòng: "Tất cả vì miền Nam ruột thịt".

Trận địa không chỉ có máu, mà còn có hoa

Nhiệm vụ của tiểu đoàn bà Tám tại tuyến đường 20 Quyết Thắng ngày ấy là san lấp hố bom, phá bom nổ chậm và mở đường cho xe tăng, xe tải chở đạn dược, lương thực tiến vào Nam.

Tôi ngồi lặng người, rùng mình khi nghe bà kể chuyện thao tác phá bom. Khẩu lệnh lúc đó là: "Máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc". Cứ dứt đợt rải thảm của B52, khói bụi còn chưa kịp tan, những cô gái với vóc dáng nhỏ bé, nặng chưa tới 45kg lại mang cuốc, mang xẻng, quẩy đôi quang gánh lao ra mặt đường. Đất vẫn còn nóng ran dưới chân, họ vừa cuốc đất san lấp hố bom, vừa nơm nớp lo sợ những quả bom từ trường, bom nổ chậm cắm sâu dưới lòng đất chưa kịp phát nổ. Có những người đồng đội của bà đã ngã xuống ngay trước mắt, thân thể hòa vào đất đỏ Trường Sơn. Những người ở lại không có cả thời gian để gào khóc. Họ cắn răng gạt nước mắt, tay cuốc tay xẻng làm nhanh hơn nữa để đoàn xe chi viện kịp lăn bánh trước khi trời hửng sáng.

Tôi ngây ngô hỏi bà: "Hồi ấy bom đạn bủa vây suốt ngày đêm như thế, bà và mọi người có sợ chết không ạ?"

Bà bật cười. Nụ cười rạng rỡ làm xô lệch những nếp nhăn nơi đuôi mắt, phảng phất nét thanh xuân kiên cường của cô gái tuổi đôi mươi năm nào: "Sợ chứ cháu! Hồi đầu mới vào chiến trường, nghe tiếng bom rít là mấy chị em lại ôm nhau khóc run bần bật. Nhưng rồi cũng quen. Sợ thì sợ, nhưng buồn thì không. Cứ ngớt tiếng bom là mấy chị em lại rủ nhau ra suối gội đầu bằng lá rừng, chia nhau từng miếng lương khô cứng ngắc, củ sắn lùi cháy xém, rồi hát hò ầm ĩ. Hát to lắm, tiếng hát át tiếng bom cháu ạ!"

(Bạn có thể chèn Ảnh 2: Hình ảnh nụ cười của các nữ TNXP hoặc ảnh minh họa cảnh san lấp hố bom tại đây)

Góc nhìn của người trẻ: Điểm tựa từ quá khứ

Hóa ra, giữa lằn ranh sinh tử tàn khốc ấy, những người thanh niên thời bấy giờ không oằn mình lên chịu đựng bằng sự gồng ép hay bi lụy. Họ đi qua cuộc chiến bằng một trái tim thanh thuần, yêu đời, lãng mạn vô cùng và một lý tưởng sống cao cả. Sự hy sinh đối với họ ngày ấy nhẹ tựa lông hồng, bởi ai cũng chung một niềm tin trong trẻo: Tổ quốc gọi tên thì mình sẵn sàng dâng hiến.

Rời nhà bà Tám khi thành phố đã lên đèn, đường phố tấp nập xe cộ, tiếng còi xe nhộn nhịp hối hả. Nhìn dòng người bình yên qua lại, tôi bỗng thấy chạnh lòng xen lẫn chút xấu hổ. Sinh viên chúng tôi may mắn được sinh ra khi đất nước đã liền một dải, bầu trời trong vắt không còn vệt khói máy bay ném bom. Nhưng dường như sự hòa bình và đủ đầy lại làm chúng tôi đôi khi trở nên yếu đuối, dễ gục ngã trước những "áp lực đồng trang lứa", những lo âu vô hình trên mạng xã hội.

Bài dự thi này đối với tôi giờ đây không còn là nhiệm vụ để kiếm 2 điểm ngoại khóa nữa. Nó là một bài học đắt giá về lòng biết ơn. Câu chuyện của bà Tám không đòi hỏi thế hệ sau phải trả ơn bằng những lời lẽ đao to búa lớn. Nó giống như một cái vỗ vai nhẹ nhàng đánh thức những người trẻ: Đừng hoài phí thanh xuân trong sự nhạt nhòa!

Thanh xuân của bà Tám đã rực cháy dưới mưa bom bão đạn, thì thanh xuân của sinh viên K60, K61 chúng tôi hôm nay cũng phải sống sao cho xứng đáng. Cuộc chiến của chúng ta không còn ở chiến trường, mà là ở trên giảng đường, trong các phòng thí nghiệm, trên không gian số và trên hành trình đưa đất nước vươn mình ra biển lớn. Lấy "câu chuyện thời hoa lửa" làm điểm tựa tinh thần, thế hệ trẻ chúng ta chắc chắn sẽ viết tiếp những trang sử mới, rực rỡ và tự hào không kém cha anh.