Khoảng trống không thể vượt

(Kể lại từ một đồng đội của Phan Đình Giót – trận Him Lam, Điện Biên Phủ, đêm 13/3/1954)

Tối 13/3/1954, khi pháo ta dập xuống cứ điểm Him Lam, đơn vị tôi theo lệnh xung phong mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ. Tôi đi ngay phía sau Giót. Đất dưới chân rung lên vì pháo, từng đoạn hàng rào thép gai đã bị bộc phá mở, nhưng phía trước vẫn còn một khoảng trống trống trải, bị khống chế bởi hỏa lực từ lô cốt địch. Khi chúng tôi vừa tràn lên, khẩu súng máy trong lô cốt bất ngờ quét ngang. Đạn đi thấp, xé đất thành từng đường, người phía trước lập tức bị ghìm lại. Chúng tôi ép xuống, không tiến lên được, mà lùi cũng không xong vì phía sau vẫn dồn lên.

Giót nằm ngay trước tôi, nhô đầu lên quan sát rất nhanh rồi lại ép xuống. Anh hét lớn, ra hiệu cho tổ bắn yểm trợ. Một loạt đạn của ta đáp trả, nhưng chỉ cần chậm một nhịp là súng máy địch lại khạc lửa, khóa chặt cửa mở. Nếu không phá được điểm này, cả mũi tiến công sẽ bị chặn đứng ngay từ đầu. Giót quay lại nhìn tôi, nói gọn một câu: “Phải dập cái đó.” Rồi anh bò thấp, lợi dụng từng chỗ lõm của mặt đất để tiến lên. Tôi bám theo một đoạn nhưng bị đạn ép phải dừng lại.

Từ chỗ tôi, tôi thấy rõ anh đã áp sát được gần miệng lô cốt. Lựu đạn được ném vào, tiếng nổ dội ra nhưng khẩu súng máy vẫn tiếp tục bắn. Khói chưa kịp tan, hỏa lực lại quét ra cửa mở. Khoảng trống trước lô cốt vẫn không ai vượt qua được. Lúc đó, không có thời gian để chờ thêm một đợt khác. Giót không lùi. Anh bật dậy trong một khoảnh khắc rất ngắn, lao thẳng về phía miệng lô cốt. Tiếng súng máy vẫn đang nổ. Rồi đột ngột… nó tắt.

Chỉ trong đúng nhịp đó, tổ phía sau hô “Xung phong!”, cả mũi tràn lên qua cửa mở. Tôi lao qua vị trí vừa bị khóa chặt vài giây trước, nhảy xuống đoạn hào bên trong. Trận đánh tiếp tục dồn dập trong lòng cứ điểm, lựu đạn, súng bộ binh nổ liên tiếp khi chúng tôi đánh chiếm từng hố, từng đoạn hào.

Đến gần nửa đêm, Him Lam bị khống chế. Khi quay lại cửa mở ban đầu, tôi thấy khoảng trống ấy đã không còn bị khóa nữa. Chỉ có một điều rất rõ: nếu khẩu súng máy đó không bị chặn lại đúng lúc, chúng tôi đã không thể vượt qua trong đợt xung phong đầu tiên. Và chính cái khoảnh khắc vài giây ấy đã mở đường cho cả mũi tiến công đi tiếp.

Đến gần nửa đêm, cứ điểm Him Lam bị khống chế. Khi quay lại cửa mở ban đầu, tôi đứng lại đúng chỗ mà mấy phút trước chúng tôi còn bị ghìm chặt dưới làn đạn. Mặt đất ở đó bị cày nát, dấu đạn chằng chịt, nhưng khẩu súng máy đã im hẳn. Không còn khoảng trống chết nào nữa — chỉ còn con đường để tiến vào.

Tôi hiểu rất rõ điều đã xảy ra, không cần ai nói: cái nút chặn nguy hiểm nhất của cả mũi tiến công đã bị phá đúng vào thời điểm không thể chậm hơn. Nếu khẩu súng đó còn hoạt động thêm vài phút, đội hình phía sau sẽ dồn ứ lại, mục tiêu mở cửa Him Lam có thể thất bại ngay từ đợt đầu. Nhưng nó đã bị chặn lại — bằng một hành động xảy ra trong vài giây, ngắn đến mức nhiều người phía sau thậm chí không kịp nhìn thấy.

Chúng tôi tiếp tục đánh sâu vào trong, chiếm từng đoạn hào, từng lô cốt. Nhưng với tôi, trận đánh đã rẽ hướng ngay tại cửa mở ấy. Có những thời điểm trong chiến tranh không dài, không ồn ào, nhưng quyết định toàn bộ phần còn lại của trận đánh — và đêm đó, khoảnh khắc ấy đã xảy ra ngay trước mắt tôi.