Khoảnh khắc anh hùng bên dốc Chuối
Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, tiểu đội của Tô Vĩnh Diện được giao nhiệm vụ kéo khẩu pháo cao xạ 37 ly xuống một con dốc cực kỳ nguy hiểm là dốc Chuối (thuộc tỉnh Điện Biên).
Sự cố bất ngờ: Giữa đêm tối, quân Pháp bắn pháo dữ dội từ Mường Thanh lên nhằm cản trở quân ta. Một quả đạn pháo nổ gần làm đứt dây tời buộc pháo. Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất đà, lao băng băng xuống dốc hướng thẳng về phía vực sâu.
Hành động xả thân: Trong hoàn cảnh hỗn loạn, anh hung đồng đội ra sức ghìm pháo nhưng lực lao quá mạnh. Anh pháo thủ Nguyễn Văn Chi bị hất văng ra. Đứng trước nguy cơ khẩu pháo – tài sản vô giá của quân đội lúc bấy giờ – bị tan tành dưới vực sâu, Tô Vĩnh Diện không một chút do dự. Anh lập tức buông tay lái, lao thẳng người vào càng pháo, dùng chính thân thể của mình để làm vật chèn hãm đà lao của bánh pháo.
Lời trăn trối cuối cùng:
Hành động xả thân của anh đã làm khẩu pháo khựng lại, nghiêng vào vách núi. Đồng đội kịp thời lao đến dùng gỗ chèn bánh, giữ chặt được khẩu pháo nguyên vẹn. Tuy nhiên, Tô Vĩnh Diện đã bị bánh xe pháo nặng hàng tấn đè lên, bị thương rất nặng. Khi đồng đội bế anh lên, câu hỏi cuối cùng của anh trước khi trút hơi thở cuối cùng là: "Pháo có làm sao không các đồng chí?". Anh hy sinh khi vừa tròn 30 tuổi.
