Khoảnh khắc của tác phẩm “Hiên ngang”

QĐND - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Tạo (1940-2006) nguyên là sĩ quan công tác ở Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị. Năm 1965, khi cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ gây ra ở miền Bắc đang ngày một lan rộng, ông được biệt phái sang Tổ ảnh quân sự của Thông tấn xã Việt Nam. Với tuổi 25 tràn đầy mơ ước và khát vọng được cống hiến tài năng, sức lực cho Tổ quốc, Vũ Tạo không sợ hy sinh gian khổ, đã có mặt ở nhiều địa phương hừng hực khí thế chiến đấu như Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình, Vĩnh Linh và ghi lại những bức ảnh thời sự nóng hổi, có ý nghĩa lịch sử, được báo chí trong nước và thế giới liên tiếp sử dụng ở thời kỳ đó.

Tháng 4-1967, Vũ Tạo nhận lệnh công tác xuống Hải Phòng, nơi giặc Mỹ đặt mục tiêu bắn phá, phong tỏa bằng ngư lôi nhằm ngăn chặn sự viện trợ của các nước anh em cho Việt Nam. Tại đây, ông đã ghi lại hình ảnh Đại đội trưởng Nguyễn Văn Đồng chỉ huy trận địa pháo cao xạ bảo vệ Nhà máy Xi măng Hải Phòng, đầu đội mũ sắt, phất cờ lệnh cho các khẩu đội nhằm thẳng máy bay Mỹ nhả đạn, xung quanh khói bom mịt mù…

Vũ Tạo đã đóng góp vào kho tàng ảnh chiến tranh cách mạng Việt Nam hàng trăm bức ảnh quý giá, trong đó không thể không nói đến tác phẩm “Hiên ngang” ông chụp tại trận địa pháo cao xạ bảo vệ cầu Phủ Lạng Thương (thị xã Bắc Giang). Thời gian đó, giặc Mỹ cho hàng chục máy bay chia thành nhiều tốp để phá cầu và tiêu diệt trận địa pháo bảo vệ cầu, hòng cắt đứt tuyến đường vận chuyển chiến lược vô cùng quan trọng này. Giữa khói bom đen đặc, chiến sĩ pháo cao xạ của chúng ta vẫn bình tĩnh lắp đạn, nhằm thẳng máy bay quân thù nhả đạn.

Và ông đã chọn đúng khoảnh khắc bấm máy. Có thể nói là bố cục, đường nét đều rất giản đơn nhưng sức biểu hiện vô cùng phong phú, cho người xem thấy cuộc chiến đấu đang diễn ra ác liệt. Những cột khói mù mịt bốc cao, đen kịt, những chiến sĩ của ta vẫn hiên ngang chắc tay súng nhằm thẳng quân thù. Khoảnh khắc đó được ông ghi lại bằng chiếc máy Praktica, sử dụng ống kính tê-lê với tiêu cự 135mm, chụp ở góc độ ngược sáng, bên cạnh cột khói bom hình rẻ quạt là nòng pháo đen ngòm nổi giữa nền trời sáng, tạo nên sức liên tưởng mạnh mẽ.

Bức ảnh đạt giải thưởng cao trong nước và nước ngoài. Năm 1968, được Hội Nhà báo Việt Nam tặng giải đặc biệt và giải ba của Hội Nhà báo Liên Xô. Năm 1984, bức ảnh đã được giải thưởng của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam. Năm 2007, tác phẩm “Hiên ngang” vinh dự được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học-nghệ thuật.