Khoảnh khắc diệu kỳ trong "Giấc mơ của mẹ"

QĐND - "Nghiệp đời tôi đã dồn cả về các bà mẹ với một niềm khao khát được khám phá, khai thác những phẩm chất tuyệt vời ẩn sâu trong con người họ”. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Hồng nói về đề tài mà ông đam mê theo đuổi trong sự nghiệp của mình-chụp ảnh chân dung các bà mẹ. Trong gia tài hơn 2.000 bức ảnh chụp chân dung các bà mẹ trên khắp mọi miền đất nước, tác phẩm mà ông tâm đắc nhất là “Giấc mơ của mẹ”, ghi lại hình ảnh Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

Mỗi lần vào xứ Quảng, nhà báo Trần Hồng đều tranh thủ thời gian về thăm mẹ Thứ. Đối với ông, về quê hương của mẹ, thôn Thanh Quýt, xóm Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, mỗi con người, cảnh vật nơi đây đều mang lại cho ông cảm giác yêu thương, kính trọng.

Hôm ấy, vào khoảng trưa một ngày tháng 11-2001, trên đường đi công tác, nhà báo Trần Hồng ghé về thăm mẹ. Bước vào gian giữa, cũng như mọi lần, ông đều có cảm giác xúc động, ngờm ngợp trước 9 bức di ảnh liệt sĩ và những tấm Bằng Tổ quốc ghi công treo thẳng hàng trước ban thờ. Đi thăm một vòng quanh nhà, dừng lại đầu hồi bên chiếc cửa sổ khép hờ, ông thấy trong gian buồng nhỏ, mẹ Thứ đang nằm nghỉ. Không dám đánh thức mẹ, ông vừa ngồi đợi ở bậc cửa, vừa ngắm mẹ. Nhìn mẹ hiền từ, nhân hậu quá! Bất chợt nhìn lên đầu giường, ông thấy tấm di ảnh của một trong 9 người con liệt sĩ của mẹ. Cảm xúc chợt đến bên ông mãnh liệt, đến giờ ông vẫn nhớ như in:

"Tôi như thấy có một sự giao cảm giữa mẹ và tôi. Giấc ngủ của mẹ yên lành, rất ngon, không một chút chập chờn. Dường như mẹ đang mơ! Trong nhiều lần gặp mẹ, tôi được nghe mẹ bảo rằng: Khi đất nước lâm nguy, các con của mẹ cầm súng ra trận là trách nhiệm của người trai khi Tổ quốc cần. Suy nghĩ giản dị như vậy, mẹ lần lượt tiễn những người con của mình lên đường đánh giặc, với một niềm tin, khi đất nước sạch bóng quân thù, non sông thống nhất, chắc chắn trong 9 người con của mẹ sẽ có người trở về. Và cho dù chiến tranh qua đi mấy chục năm rồi, 9 người con trai, 1 con rể, 1 cháu ngoại của mẹ đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, mãi mãi không thể trở về, thế nhưng niềm tin ấy, hy vọng mãnh liệt ấy chưa bao giờ tắt trong mẹ, nó làm cho phần đời còn lại của mẹ có ý nghĩa. Và, không riêng gì mẹ Thứ, trên khắp đất nước này, hàng triệu bà mẹ tiễn con ra trận đều có một niềm tin sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các con sẽ trở về bên mẹ. Vì thế mà sức mạnh của các chàng trai ra trận đều bắt nguồn từ bệ phóng này, nguồn cội này. Đó chính là quê hương, là Tổ quốc, mà cụ thể, là mẹ!

Cảm xúc thôi thúc tôi nâng máy ảnh lên. Thế nhưng chụp người đang ngủ rất khó, thậm chí còn có tâm lý kiêng kị chụp người ngủ, vì trong trạng thái này, nhân vật không có tinh thần, không có hồn vía, như người đã mất. Bao nhiêu ý nghĩ miên man trong đầu. Và khi luồng ánh sáng qua khe cửa sổ rọi vào căn buồng của mẹ thì tôi cảm thấy ánh sáng trời ấy không chỉ là thứ vật chất duy trì cuộc sống khỏe mạnh và trường thọ cho mẹ, mà còn là ánh sáng của hy vọng và niềm tin. Nhiếp ảnh là nghệ thuật dùng ánh sáng. Khi ánh sáng tạo cho người chụp cảm xúc, ánh sáng ấy lại rọi vào một con người vĩ đại, thì độ quan sát trong tôi càng căng lên. Tôi giơ máy ảnh lên, zoom lại gần hơn, bắt gặp hình ảnh chiếc khăn rằn đội đầu của mẹ phản chiếu lên di ảnh, tôi chợt nhận ra hồn cốt của bức ảnh đây rồi. Tôi chụp xong, chỉ muốn về nhanh để in ảnh và quả thật đúng như mong đợi, bức ảnh mang lại cho tôi cảm xúc thật trọn vẹn”.

Nhà báo Trần Hồng cho biết đây là bức ảnh mà ông tâm đắc nhất. Bức ảnh này ông chưa đưa trưng bày tại bất kỳ triển lãm nào, ông giữ lại cho riêng mình, thỉnh thoảng đưa ra để ngắm, để chiêm nghiệm về cuộc sống và về nghề.

Kể từ ngày mẹ Thứ về cõi vĩnh hằng, mỗi lần vào xứ Quảng, nhà báo Trần Hồng vẫn giữ thói quen về với mẹ, dù chỉ để thắp nén hương tưởng nhớ và chỉ được gặp mẹ qua di ảnh trong làn khói hương lan tỏa. Bước sang tháng 7-tháng tri ân, nhà báo Trần Hồng tâm sự, ông dự định sẽ phóng to bức ảnh "Giấc mơ của mẹ” để mang về tặng quê hương Điện Bàn, quê hương của bà mẹ kiên cường, vĩ đại.