Khoảnh khắc lấy thân mình cứu khẩu pháo

Đêm xuống.

Trên con đường kéo pháo vào trận địa Điện Biên Phủ, những người lính vẫn đang căng sức đưa khẩu pháo vượt qua những đoạn đường núi hiểm trở.

Đó là một công việc vô cùng nặng nhọc.

Khẩu pháo nặng.

Đường dốc.

Bùn đất trơn trượt.

Mỗi bước tiến về phía trước đều cần sức lực của rất nhiều người.

Trong đoàn quân ấy có Tô Vĩnh Diện, Tiểu đội trưởng một đơn vị pháo cao xạ.

Anh cùng đồng đội đã nhiều ngày kéo pháo trong điều kiện hết sức gian khổ.

Không ai nghĩ rằng chính trên con đường ấy, một khoảnh khắc bất ngờ sẽ khiến anh phải lựa chọn giữa mạng sống của mình và khẩu pháo.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại Thanh Hóa.

Gia đình nghèo, từ nhỏ anh đã phải đi ở.

Những năm tháng cơ cực khiến anh sớm hiểu thế nào là cuộc sống của người dân nghèo dưới chế độ cũ.

Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc đời anh thay đổi.

Năm 1946, Tô Vĩnh Diện tham gia dân quân địa phương.

Đến năm 1949, anh xung phong nhập ngũ.

Từ một người nông dân nghèo, anh trở thành người lính.

Những năm trong quân ngũ cũng là những năm anh trưởng thành qua từng nhiệm vụ.

Đến năm 1953, anh được điều vào đơn vị pháo cao xạ.

Pháo cao xạ lúc ấy là loại vũ khí mới đối với quân đội ta.

Những người lính phải học cách sử dụng pháo trong điều kiện còn rất thiếu thốn.

Họ học cách ngắm bắn.

Học cách phối hợp.

Học cách vận chuyển.

Và quan trọng nhất là học cách đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua địa hình hiểm trở để đến nơi chiến đấu.

Tô Vĩnh Diện là một trong những người luôn gương mẫu trong công việc.

Anh không chỉ huy bằng lời nói.

Anh thường trực tiếp làm cùng anh em.

Khi cần kéo pháo, anh cùng kéo.

Khi cần vận chuyển, anh cùng vận chuyển.

Khi đồng đội mệt, anh động viên.

Đông Xuân 1953–1954.

Chiến dịch lớn đang đến gần.

Các đơn vị được lệnh chuẩn bị lực lượng.

Những khẩu pháo phải được đưa vào vị trí.

Đối với người lính pháo binh, đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Pháo có đến được trận địa hay không ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chiến đấu.

Nhưng đưa một khẩu pháo nặng qua những con đường núi không hề đơn giản.

Có những đoạn đường phải mở giữa rừng.

Có những đoạn dốc rất cao.

Có những nơi chỉ cần sơ suất là cả khẩu pháo có thể lao xuống vực.

Đêm hôm ấy, đoàn kéo pháo đang di chuyển.

Mọi người tập trung sức lực vào từng bước.

Dây kéo căng.

Người phía trước kéo.

Người phía sau giữ.

Từng người phối hợp với nhau để bảo đảm khẩu pháo không trượt.

Nhưng rồi một sự cố bất ngờ xảy ra.

Dây kéo pháo bị đứt.

Khẩu pháo bắt đầu lao xuống dốc.

Chỉ trong vài giây, tình thế trở nên cực kỳ nguy hiểm.

Khẩu pháo nặng hàng tấn không còn được kiểm soát.

Nếu tiếp tục lao xuống, khẩu pháo có thể bị hư hỏng hoặc rơi xuống vực.

Những người lính cố tìm cách giữ pháo.

Nhưng sức người lúc ấy gần như không thể thắng được sức nặng của khẩu pháo đang trượt.

Khoảng cách giữa sự sống và cái chết chỉ còn tính bằng khoảnh khắc.

Tô Vĩnh Diện có mặt ở đó.

Anh hiểu rằng nếu khẩu pháo tiếp tục lao xuống, hậu quả sẽ rất lớn.

Trong khoảnh khắc ấy, anh đã đưa ra một quyết định mà không ai có thể dễ dàng thực hiện.

Anh dùng thân mình để chèn vào bánh pháo.

Khẩu pháo đang lao xuống.

Tô Vĩnh Diện lao vào phía trước bánh pháo.

Thân người anh trở thành điểm chặn.

Bánh pháo va mạnh.

Anh bị cuốn vào phía dưới.

Nhưng khẩu pháo đã dừng lại.

Những người lính lập tức chạy đến.

Họ tìm cách giữ khẩu pháo, chặt cây để chèn bánh, rồi đưa Tô Vĩnh Diện ra ngoài.

Nhưng anh đã bị thương quá nặng.

Vài phút sau, trái tim người chiến sĩ ngừng đập.

Tô Vĩnh Diện hy sinh.

Khẩu pháo được giữ lại.

Đoàn quân tiếp tục nhiệm vụ.

Nhưng từ giây phút ấy, những người đồng đội bên cạnh anh không thể nào quên được hình ảnh vừa xảy ra.

Một người lính đã lấy chính thân mình để cứu vũ khí của đơn vị.

Anh biết mình có thể chết.

Nhưng vẫn lao vào.

Điều khiến câu chuyện ấy xúc động không nằm ở việc Tô Vĩnh Diện đã thực hiện một hành động phi thường.

Mà nằm ở tốc độ của quyết định.

Mọi thứ diễn ra chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Không có thời gian để suy nghĩ lâu.

Không có thời gian để cân nhắc thiệt hơn.

Trước mắt anh là khẩu pháo đang lao xuống.

Và phía sau là nhiệm vụ của cả đơn vị.

Anh lựa chọn hành động.

Một người bình thường khi đứng trước nguy hiểm sẽ instinctively tìm cách bảo vệ mình.

Đó là phản ứng tự nhiên.

Nhưng người lính trong chiến đấu đôi khi phải đặt nhiệm vụ lên trên sự an toàn của bản thân.

Tô Vĩnh Diện đã làm điều đó.

Anh không kịp nói lời từ biệt.

Không kịp chuẩn bị cho cái chết.

Chỉ trong một khoảnh khắc, anh đã lựa chọn hy sinh.

Sau đêm ấy, những người đồng đội tiếp tục kéo pháo.

Nhưng họ không còn kéo pháo như trước.

Họ mang theo một lời thề.

Toàn Đại đội 827 nghiêm trang trước mộ người đồng chí đã hy sinh.

Họ hứa sẽ noi gương anh, chiến đấu đến cùng và hoàn thành nhiệm vụ.

Sự hy sinh của một người trở thành động lực để những người còn lại tiếp tục.

Đó cũng là một trong những điều đặc biệt của chiến tranh.

Một người ngã xuống.

Nhưng những người còn lại đứng lên mạnh mẽ hơn.

Một sự hy sinh trở thành lời nhắc nhở.

Một mất mát trở thành sức mạnh tinh thần.

Tô Vĩnh Diện không còn cùng đơn vị bước vào trận đánh.

Nhưng tinh thần của anh tiếp tục đi cùng những người lính.

Sau đó, khẩu pháo mà Tô Vĩnh Diện đã hy sinh để bảo vệ tiếp tục được đưa về vị trí an toàn.

Những khẩu pháo khác cũng tiếp tục được kéo vào trận địa.

Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào những ngày chiến đấu quyết liệt.

Pháo binh đóng vai trò quan trọng trong việc chế áp các cứ điểm của quân Pháp.

Những người lính pháo binh đã phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Và phía sau mỗi khẩu pháo là công sức, mồ hôi và cả máu của những người đã đưa nó đến trận địa.

Tô Vĩnh Diện không sống đến ngày chiến thắng.

Anh không được nhìn thấy lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries.

Không được trở về quê nhà.

Không được gặp lại gia đình.

Không được tiếp tục cuộc đời của một người lính sau chiến tranh.

Anh đã nằm lại trên con đường kéo pháo.

Nhưng câu chuyện về anh thì không dừng lại ở đó.

Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhà thơ Tố Hữu sau này đã viết về những người lính chèn lưng cứu pháo trong bài Hoan hô chiến sĩ Điện Biên.

Hình ảnh ấy trở thành một biểu tượng của tinh thần hy sinh vì nhiệm vụ.

Ngày 7/5/1956, Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi anh gắn với hình ảnh người chiến sĩ pháo cao xạ đã lấy thân mình cứu pháo.

Hiện nay, hài cốt của anh được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi A1, thành phố Điện Biên Phủ.

Nhưng nếu chỉ gọi Tô Vĩnh Diện là “người anh hùng chèn pháo”, chúng ta có thể bỏ qua một phần rất quan trọng trong câu chuyện.

Đó là những ngày trước khi anh hy sinh.

Anh từng là một người nông dân nghèo.

Từng trải qua những năm tháng đi ở.

Từng gia nhập dân quân.

Từng trở thành người lính.

Từng học cách sử dụng một loại vũ khí mới.

Từng cùng đồng đội kéo từng khẩu pháo qua những con đường rừng.

Và cuối cùng, chính những ngày tháng bình thường ấy đã đưa anh đến khoảnh khắc phi thường.

Không có người anh hùng nào xuất hiện chỉ trong một khoảnh khắc.

Khoảnh khắc hy sinh của Tô Vĩnh Diện là kết quả của cả một quá trình rèn luyện.

Nếu anh không có tinh thần trách nhiệm với đơn vị, có lẽ anh đã không hành động như vậy.

Nếu anh không quen với việc luôn đi đầu trong nhiệm vụ, có lẽ anh đã không có mặt ở vị trí ấy.

Nếu anh không có bản lĩnh của một người lính, có lẽ quyết định ấy đã không xảy ra.

Điều đó khiến câu chuyện về Tô Vĩnh Diện có ý nghĩa đặc biệt với thế hệ trẻ.

Lòng dũng cảm không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những thời khắc lớn.

Nó được hình thành từ những việc nhỏ.

Làm tốt nhiệm vụ.

Không ngại khó.

Không bỏ cuộc.

Biết chịu trách nhiệm.

Biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.

Những phẩm chất ấy được rèn luyện mỗi ngày.

Ngày nay, chúng ta không còn phải kéo pháo dưới mưa bom.

Không phải đối diện với những con dốc nơi chiến trường.

Không phải lựa chọn giữa sự sống và nhiệm vụ như người lính năm xưa.

Nhưng mỗi người vẫn có những nhiệm vụ của riêng mình.

Một đoàn viên có trách nhiệm với cộng đồng.

Một người cán bộ có trách nhiệm với nhân dân.

Một học sinh có trách nhiệm với việc học.

Một người lao động có trách nhiệm với công việc.

Ở mỗi vị trí, tinh thần trách nhiệm vẫn là điều quan trọng.

Tô Vĩnh Diện đã dùng thân mình để giữ lại một khẩu pháo.

Nhưng ý nghĩa lớn hơn của câu chuyện nằm ở chỗ:

Anh đã đặt nhiệm vụ chung lên trên sự sống của bản thân.

Đó là lựa chọn của một người lính trong chiến tranh.

Và chính lựa chọn ấy đã trở thành một phần ký ức của Điện Biên.

Hơn 70 năm đã trôi qua.

Con đường kéo pháo năm xưa giờ đã trở thành một phần của lịch sử.

Những người lính năm ấy phần lớn đã trở thành người thiên cổ.

Nhưng câu chuyện về Tô Vĩnh Diện vẫn được kể lại.

Không phải để nhắc chúng ta về sự khốc liệt của chiến tranh.

Mà để nhắc rằng độc lập, hòa bình mà hôm nay chúng ta đang có được xây dựng từ sự hy sinh của rất nhiều con người.

Tô Vĩnh Diện đã không kịp nhìn thấy ngày chiến thắng.

Nhưng khẩu pháo mà anh bảo vệ tiếp tục được đưa về trận địa.

Những đồng đội của anh tiếp tục chiến đấu.

Và ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc bằng chiến thắng lịch sử của dân tộc Việt Nam.

Trong chiến thắng ấy có dấu chân của những người đã kéo pháo.

Có mồ hôi của những người mở đường.

Có máu của những người nằm lại.

Và có sự hy sinh của người chiến sĩ tên Tô Vĩnh Diện.

Một khẩu pháo được cứu.

Một người lính nằm lại.

Chỉ trong vài giây, một quyết định đã làm nên câu chuyện được nhớ suốt nhiều thế hệ.

Tô Vĩnh Diện không có cơ hội kể lại câu chuyện của mình.

Những người đồng đội đã kể.

Lịch sử đã ghi lại.

Và hôm nay, chúng ta tiếp tục kể cho thế hệ sau.

Để nhớ rằng phía sau mỗi chiến thắng không chỉ có những trận đánh lớn.

Mà còn có những con người đã âm thầm đứng trước hiểm nguy.

Có người đã trở về.

Có người đã nằm lại.

Và có những người như Tô Vĩnh Diện, đã dùng chính thân mình để giữ lấy nhiệm vụ đến giây phút cuối cùng.