Khoảnh khắc sinh tử

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA CỦA CỰU CHIẾN BINH

HOÀNG NGỌC TIẾN

1. Tiếng gọi giữa đêm

Có những âm thanh của chiến tranh mà thời gian không thể xóa nhòa.

Tiếng súng.

Tiếng pháo.

Tiếng bước chân vội vã trong đêm.

Tiếng gọi đồng đội giữa khói lửa.

Và đôi khi, giữa tất cả những âm thanh khốc liệt ấy, vang lên một tiếng gọi rất đỗi thân thương:

“Mẹ ơi!”

Chỉ hai tiếng ngắn ngủi.

Nhưng đủ khiến người nghe nghẹn lại.

Bởi trong khoảnh khắc đối diện với cái chết, con người thường trở về với nơi sâu nhất của tâm hồn mình. Nơi ấy không có chiến hào, không có tiếng súng, không có quân phục, không có những mệnh lệnh khô khan.

Chỉ có hình bóng người mẹ.

Mẹ của những ngày thơ bé.

Mẹ của căn nhà nghèo.

Mẹ của những bữa cơm giản dị.

Mẹ của những buổi chiều đứng trước ngõ ngóng con trở về.

Và khi người lính biết rằng mình có thể không còn cơ hội trở về, tiếng gọi mẹ có lẽ là tiếng gọi tự nhiên nhất, đau đớn nhất và cũng thiêng liêng nhất.

CCB Hoàng Ngọc Tiến đã hy sinh năm 1981.

Năm tháng ấy, chiến tranh vẫn còn để lại những vùng đất mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Những người lính trẻ bước vào chiến trường với hành trang không chỉ có ba lô, quân phục và vũ khí.

Họ mang theo tuổi trẻ.

Mang theo hình bóng quê nhà.

Mang theo lời dặn của mẹ.

Mang theo lời hẹn ngày trở về.

Nhưng chiến trường không phải lúc nào cũng cho họ thực hiện được lời hẹn ấy.

Có người trở về.

Có người để lại một phần thân thể nơi chiến trường.

Và có những người mãi mãi nằm lại.

Hoàng Ngọc Tiến là một trong những người đã không trở về.

2. Người con trước giờ lên đường

Trước khi trở thành người lính, Hoàng Ngọc Tiến cũng chỉ là một người con bình thường.

Một người con có mẹ.

Có gia đình.

Có quê hương.

Có những ước mơ riêng của tuổi trẻ.

Không ai sinh ra để trở thành người lính của chiến tranh.

Người lính trước hết là một người con.

Là một người anh, người em.

Là một người chồng, người cha hoặc một chàng trai đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời.

Họ cũng biết vui.

Biết buồn.

Biết nhớ.

Biết sợ.

Biết yêu thương.

Chính vì vậy, những câu chuyện về sự hy sinh của họ càng khiến người đời sau xúc động.

Ngày lên đường, có lẽ mẹ Hoàng Ngọc Tiến cũng như bao người mẹ Việt Nam khác.

Không ai biết chính xác tương lai sẽ như thế nào.

Chỉ biết con mình khoác lên bộ quân phục rồi đi.

Mẹ có thể dặn:

“Con cố gắng giữ gìn sức khỏe.”

“Đi đến nơi nhớ viết thư về.”

“Đừng quên nhà.”

“Bao giờ hoàn thành nhiệm vụ thì về với mẹ.”

Những lời dặn ấy bình dị đến mức tưởng như chẳng có gì đặc biệt.

Nhưng trong chiến tranh, mỗi lời dặn của mẹ có thể trở thành ký ức theo người lính suốt cả cuộc đời.

Có thể Hoàng Ngọc Tiến đã mang theo lời mẹ vào những đêm dài.

Khi tiếng pháo vọng lại từ xa.

Khi chiến hào chìm trong bóng tối.

Khi những người lính ngồi sát bên nhau.

Có thể trong một khoảnh khắc yên tĩnh hiếm hoi, anh lại nhớ về căn nhà.

Nhớ mẹ.

Nhớ bữa cơm.

Nhớ những ngày chưa có chiến tranh.

3. Chiến trường – nơi con người sống giữa lằn ranh sinh tử

Chiến trường không giống bất cứ nơi nào khác.

Ở đó, con người có thể vừa nói chuyện với nhau trong giây lát trước, nhưng chỉ vài phút sau một người đã không còn.

Một ngày có thể bắt đầu bằng ánh bình minh và kết thúc trong tiếng súng.

Một con đường vừa có người đi qua, chỉ sau một trận pháo kích đã trở thành nơi đầy đất đá.

Một căn hầm tưởng như an toàn cũng có thể trở thành nơi con người phải đối diện với hiểm nguy.

Người lính phải học cách sống với sự bất ngờ.

Không ai biết quả đạn tiếp theo sẽ rơi ở đâu.

Không ai biết cuộc hành quân tiếp theo sẽ kéo dài bao lâu.

Không ai biết người đồng đội đang ngồi bên cạnh mình có còn sống đến ngày mai.

Bởi vậy, tình đồng đội trên chiến trường trở nên sâu sắc đến lạ thường.

Họ gọi nhau bằng những tiếng gọi rất gần gũi.

“Đồng chí!”

“Anh em!”

“Cố lên!”

“Đừng bỏ tôi!”

Những tiếng gọi ấy có khi là thứ cuối cùng một người nghe được trước khi rời khỏi cuộc đời.

4. Đêm tối và tiếng súng

Hãy thử hình dung một đêm chiến trường năm ấy.

Bầu trời tối đen.

Không có ánh đèn điện.

Không có những con đường sáng.

Chỉ có những khoảng tối nối tiếp nhau.

Phía xa là tiếng pháo.

Rồi một tiếng nổ dữ dội xé toạc màn đêm.

Đất đá rung lên.

Khói bụi phủ kín.

Những người lính lập tức lao vào vị trí.

Mệnh lệnh được truyền đi nhanh chóng.

Có người kiểm tra đồng đội.

Có người tìm vị trí an toàn.

Có người chuẩn bị tiếp tục nhiệm vụ.

Trong bóng tối, tiếng gọi nhau trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

“Có ai bị thương không?”

“Anh em đâu rồi?”

“Có nghe thấy tôi không?”

Những tiếng gọi cứ thế vang lên giữa tiếng nổ.

Có tiếng đáp lại.

Có tiếng không.

Và đôi khi, sự im lặng chính là câu trả lời đáng sợ nhất.

5. Khoảnh khắc sinh tử

Trong cuộc đời người lính, có thể chỉ một khoảnh khắc ngắn ngủi đã chia cuộc đời thành hai phần.

Trước khoảnh khắc ấy là sự sống.

Sau khoảnh khắc ấy là sự mất mát.

Một tiếng nổ.

Một trận pháo kích.

Một bước chân.

Một lần di chuyển.

Một quyết định trong tích tắc.

Tất cả đều có thể quyết định số phận của một con người.

Đó là lý do người lính luôn hiểu rằng mỗi ngày sống trên chiến trường đều là một ngày được trao thêm.

Không ai biết ngày mai.

Không ai dám chắc mình sẽ trở về.

Nhưng họ vẫn chiến đấu.

Vẫn làm nhiệm vụ.

Vẫn bảo vệ đồng đội.

Vẫn bước về phía trước.

Và chính trong khoảnh khắc sinh tử ấy, những điều sâu kín nhất trong tâm hồn con người có thể bật ra thành lời.

Có người gọi tên đồng đội.

Có người gọi tên vợ.

Có người gọi tên con.

Và có người gọi:

“Mẹ ơi!”

6. “Mẹ ơi!” – tiếng gọi trở về tuổi thơ

Hai tiếng “Mẹ ơi” có lẽ là tiếng gọi nguyên sơ nhất của con người.

Khi còn nhỏ, chúng ta gọi mẹ khi đói.

Khi đau, gọi mẹ.

Khi sợ, gọi mẹ.

Khi bị ngã, gọi mẹ.

Khi gặp nguy hiểm, cũng gọi mẹ.

Và có lẽ đến tận những giây phút cuối cùng của cuộc đời, trong tiềm thức của một người con, mẹ vẫn là nơi bình yên nhất.

Người lính có thể đứng giữa chiến trường.

Có thể mang trên vai súng đạn.

Có thể đã trưởng thành.

Có thể đã trải qua biết bao trận chiến.

Nhưng khi cái chết đến quá gần, họ lại trở thành một người con bé nhỏ.

Một người con chỉ muốn được gọi mẹ.

Tiếng gọi ấy không phải là sự yếu đuối.

Ngược lại, nó cho thấy phía sau bộ quân phục là một con người với trái tim biết yêu thương.

Một con người có quê hương.

Có gia đình.

Có một người mẹ đang chờ.

Nếu tiếng gọi “Mẹ ơi” của Hoàng Ngọc Tiến từng vang lên trong những khoảnh khắc cuối cùng nơi chiến trường, thì đó là tiếng gọi mang theo cả một đời người.

Mang theo những ngày thơ bé.

Mang theo mái nhà.

Mang theo ký ức quê hương.

Mang theo tình mẫu tử.

Và mang theo ước mong được trở về.

7. Người mẹ ở phía bên kia chiến trường

Trong khi người lính đối diện với cái chết nơi chiến trường, ở quê nhà có thể có một người mẹ đang sống trong những ngày chờ đợi.

Mỗi tiếng động ngoài ngõ có thể khiến mẹ ngẩng đầu.

Mỗi người khách đến nhà có thể khiến mẹ hy vọng.

Mỗi lá thư gửi về đều được đọc đi đọc lại.

Mẹ không biết chiến trường thực sự khốc liệt đến đâu.

Có thể người con chỉ kể:

“Con vẫn khỏe.”

“Đơn vị vẫn bình thường.”

“Mẹ đừng lo.”

Những dòng chữ ấy đôi khi là cách người lính che giấu sự thật.

Bởi họ không muốn mẹ đau lòng.

Không muốn mẹ mất ngủ.

Không muốn người thân biết rằng mỗi ngày mình đều đứng gần cái chết.

Có thể ngoài chiến trường, người lính đang đối diện với tiếng pháo.

Nhưng trong thư gửi về, anh vẫn viết:

“Con vẫn khỏe.”

Đó là sự hy sinh rất khác.

Hy sinh không chỉ bằng thân thể.

Mà còn bằng cách giấu đi nỗi sợ để người thân được bình yên.

8. Nếu người lính biết đó là lần cuối

Nếu Hoàng Ngọc Tiến biết năm 1981 sẽ là năm cuối cùng của cuộc đời mình, có lẽ anh sẽ muốn nói nhiều điều.

Nhưng chiến tranh hiếm khi cho con người cơ hội chuẩn bị cho lời từ biệt.

Không có một căn phòng yên tĩnh.

Không có một cuộc chia tay đầy đủ.

Không có thời gian để nói hết những điều muốn nói.

Chỉ có tiếng súng.

Tiếng gọi.

Khói lửa.

Và những khoảnh khắc diễn ra quá nhanh.

Có lẽ anh muốn nói:

“Mẹ ơi, con nhớ mẹ.”

“Con xin lỗi vì chưa về được.”

“Con vẫn nhớ lời mẹ dặn.”

“Con yêu mẹ.”

Nhưng chiến trường không chờ đợi.

Một tiếng nổ có thể cắt ngang tất cả.

Một câu nói có thể chưa kịp nói hết.

Một lời hứa có thể mãi mãi không thực hiện được.

Đó chính là sự tàn khốc của chiến tranh.

9. Người đồng đội và những phút giây cuối cùng

Trong khoảnh khắc sinh tử, người lính không bao giờ thực sự một mình.

Bên cạnh họ là đồng đội.

Những người đã cùng nhau chia sẻ từng bữa ăn.

Từng ngụm nước.

Từng đêm ngủ trong chiến hào.

Từng bước hành quân.

Từng lần đối mặt với hiểm nguy.

Vì vậy, khi một người gặp nạn, những người còn lại thường phản ứng gần như theo bản năng.

Họ tìm kiếm.

Họ gọi tên.

Họ lao về phía đồng đội.

Có khi chính hành động cứu bạn lại đưa họ đến gần hiểm nguy.

Nhưng họ vẫn làm.

Bởi trên chiến trường, một người lính không thể bỏ lại đồng đội.

Có thể Hoàng Ngọc Tiến đã từng gọi đồng đội.

Có thể đồng đội đã từng gọi tên anh.

Có thể giữa màn đêm, những tiếng gọi ấy hòa lẫn với tiếng súng.

Và có thể sau khi mọi thứ im tiếng, những người còn sống đã đứng lặng rất lâu.

Không ai muốn tin rằng người vừa còn ở bên mình giờ đã nằm lại.

10. Sau tiếng gọi là sự im lặng

Có những sự im lặng còn đau hơn cả tiếng nổ.

Đó là khi người lính gọi:

“Đồng chí ơi!”

Nhưng không có tiếng trả lời.

Gọi thêm lần nữa.

Vẫn không có tiếng trả lời.

Một người có thể đã nằm xuống.

Một cuộc đời đã dừng lại.

Nhưng những người còn sống vẫn phải tiếp tục nhiệm vụ.

Đó là điều đau đớn nhất của chiến tranh.

Người lính không có nhiều thời gian để khóc.

Không có thời gian để ngồi bên nhau thật lâu.

Không có điều kiện để tổ chức một cuộc chia tay trọn vẹn.

Họ chỉ có thể ghi nhớ.

Ghi nhớ gương mặt.

Ghi nhớ giọng nói.

Ghi nhớ một câu nói.

Ghi nhớ một tiếng cười.

Ghi nhớ tiếng gọi cuối cùng.

Rồi mang tất cả những ký ức ấy tiếp tục bước đi.

11. Năm 1981 – một khoảng trống không thể lấp đầy

Hoàng Ngọc Tiến hy sinh năm 1981.

Một dòng thông tin ngắn ngủi.

Nhưng với gia đình, đó có thể là cả một đời chờ đợi.

Ngày nhận tin, căn nhà có lẽ đã chìm vào im lặng.

Một người mẹ mất con không giống bất cứ mất mát nào khác.

Mẹ có thể không bao giờ thôi chờ.

Có thể vẫn giữ những kỷ vật cũ.

Vẫn nhớ ngày con đi.

Nhớ giọng nói.

Nhớ khuôn mặt.

Nhớ những điều rất nhỏ.

Một chiếc áo.

Một bức ảnh.

Một lá thư.

Một món đồ con từng sử dụng.

Những thứ ấy trở thành tài sản tinh thần quý giá nhất của gia đình.

Thời gian có thể làm con người già đi.

Nhưng không làm tình mẫu tử mất đi.

Người mẹ có thể đã không còn trên đời.

Những người thân khác cũng có thể lần lượt già đi.

Nhưng câu chuyện về Hoàng Ngọc Tiến vẫn cần được kể lại.

Bởi một người lính chỉ thực sự được sống mãi khi ký ức về họ còn được truyền lại cho các thế hệ sau.

12. Tiếng “Mẹ ơi” và ý nghĩa của hòa bình

Ngày hôm nay, một đứa trẻ gọi:

“Mẹ ơi!”

Đó là tiếng gọi bình thường.

Có thể em gọi mẹ vì đói.

Vì muốn được ôm.

Vì muốn được mua một món đồ.

Vì vừa gặp chuyện gì đó khiến em sợ.

Nhưng trong chiến tranh, tiếng gọi “Mẹ ơi” có thể là tiếng gọi cuối cùng.

Sự khác biệt ấy khiến chúng ta càng phải trân trọng hòa bình.

Hòa bình là khi một đứa trẻ có thể gọi mẹ mà không nghe thấy tiếng súng.

Hòa bình là khi người con có thể trở về nhà sau một ngày làm việc.

Hòa bình là khi người mẹ không phải chờ một lá thư báo tử.

Hòa bình là khi những người trẻ được học tập, lao động, lập gia đình và theo đuổi ước mơ.

Đó là điều mà những người lính như Hoàng Ngọc Tiến đã không có cơ hội được hưởng trọn vẹn.

Vì vậy, mỗi ngày bình yên hôm nay đều đáng được trân trọng.

13. Một thế hệ đã đi qua chiến tranh

Thế hệ của Hoàng Ngọc Tiến đã sống trong một thời đại mà tuổi trẻ gắn với những nhiệm vụ lớn lao.

Họ lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có người chưa kịp lập gia đình.

Có người mới cưới.

Có người con còn chưa kịp lớn.

Có người còn chưa kịp thực hiện những ước mơ của tuổi thanh xuân.

Nhưng họ đã chọn con đường của mình.

Đó là con đường của trách nhiệm.

Và rất nhiều người đã phải trả giá bằng chính tuổi trẻ.

Ngày nay, chúng ta có thể nhìn lại những năm tháng ấy từ một khoảng cách rất xa.

Nhưng không nên nhìn chiến tranh chỉ bằng những con số.

Đằng sau mỗi cái tên là một con người.

Đằng sau mỗi người lính là một gia đình.

Đằng sau mỗi sự hy sinh là một người mẹ.

Một người cha.

Một người vợ.

Một người con.

Một quê hương.

Và đằng sau tất cả là những ước mơ chưa kịp hoàn thành.

14. Người lính ra đi, ký ức ở lại

Nếu một ngày nào đó người ta hỏi:

“Hoàng Ngọc Tiến là ai?”

Có thể câu trả lời không nằm ở những dòng lý lịch khô khan.

Ông là một người lính của một thế hệ đã đi qua những năm tháng khốc liệt.

Là một người con từng có mẹ chờ đợi.

Là một người đồng đội từng cùng anh em chia sẻ gian khổ.

Là một con người đã hy sinh năm 1981.

Và nếu tiếng gọi “Mẹ ơi” thực sự là một phần trong câu chuyện cuối cùng của ông, thì đó chính là hình ảnh khiến người đời sau không thể không xúc động.

Bởi trong khoảnh khắc ấy, người lính không còn là một cái tên trong hồ sơ.

Ông trở lại là một người con.

Một người con nhớ mẹ.

Một người con muốn trở về nhà.

Một con người muốn được sống.

Nhưng chiến tranh đã không cho ông cơ hội.

15. Lời tri ân

Có những người nằm xuống khi tuổi đời còn rất trẻ.

Họ không được chứng kiến đất nước đổi thay.

Không được nhìn thấy những con đường mới.

Không được nghe tiếng trẻ thơ lớn lên.

Không được ngồi trong một bữa cơm gia đình sau những năm tháng xa cách.

Không được già đi bên những người thân yêu.

Nhưng họ đã để lại cho thế hệ sau một điều vô giá:

Quyền được sống trong hòa bình.

CCB Hoàng Ngọc Tiến hy sinh năm 1981.

Đó không chỉ là một mốc thời gian.

Đó là dấu mốc của một cuộc đời.

Một cuộc đời đã dừng lại nhưng câu chuyện vẫn còn tiếp tục.

Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng, phía sau mỗi người lính là một người mẹ.

Phía sau mỗi trận chiến là những gia đình chờ đợi.

Phía sau mỗi tiếng súng là những giọt nước mắt.

Và phía sau hòa bình là sự hy sinh của biết bao thế hệ.

Nếu một đêm nào đó, trong không gian tĩnh lặng, chúng ta tưởng tượng lại chiến trường năm xưa, có lẽ sẽ nghe thấy những tiếng gọi vọng ra từ bóng tối:

“Đồng đội ơi!”

“Có ai không?”

“Cố lên!”

Và ở đâu đó, giữa tiếng súng và khói lửa, có thể vang lên một tiếng gọi khiến tất cả chúng ta phải lặng người:

“Mẹ ơi...”

Hai tiếng ấy đã vượt qua năm tháng.

Vượt qua chiến tranh.

Vượt qua khoảng cách giữa người đã khuất và người đang sống.

Để nhắc chúng ta rằng người lính, dù mạnh mẽ đến đâu, vẫn là một người con.

Một người con luôn hướng về mẹ.

Một người con luôn mong được trở về quê hương.

Và một con người luôn khao khát được sống.

Nhưng có những người đã không thể trở về.

Hoàng Ngọc Tiến là một trong những người như thế.

Ông đã nằm lại với năm 1981.

Nhưng tên tuổi, ký ức và câu chuyện về ông vẫn có thể được nhắc lại bằng lòng biết ơn.

Để thế hệ hôm nay hiểu rằng:

Một ngày bình yên là một ngày đáng quý.

Một bữa cơm sum họp là một hạnh phúc.

Một tiếng gọi “Mẹ ơi” trong mái nhà bình yên là điều mà biết bao người lính năm xưa đã từng mong ước.

Xin nghiêng mình tưởng nhớ người lính Hoàng Ngọc Tiến.

Xin tri ân những người đã hy sinh.

Xin tri ân những người mẹ đã tiễn con ra trận và cả đời mang trong lòng một nỗi nhớ không nguôi.

Và xin được nhắc lại câu chuyện về những người lính năm xưa để hôm nay, chúng ta càng hiểu hơn giá trị của hai chữ:

HÒA BÌNH

Bởi có những người đã gọi “Mẹ ơi” lần cuối cùng giữa chiến trường.

Và họ đã không bao giờ có cơ hội gọi thêm một lần nữa.