Khói bếp Tả Chải không bao giờ tắt

Thôn Tả Chải – Người kể: Tẩn Chỉn Phiểu (SN 1969)

Tôi là Tẩn Chỉn Phiểu, người Tả Chải, lớn lên giữa núi rừng và những câu chuyện cũ của cha ông. Cha tôi thường kể rằng, thời Pháp, người dân nơi đây sống không khác gì thân trâu, thân ngựa. Làm nương rẫy quanh năm nhưng vẫn không đủ ăn. Mỗi người đàn ông đều bị ghi tên trong sổ thuế thân. Không có tiền thì phải đi phu, gùi đá, mở đường cho quan. Có năm cha tôi phải đi phu liền mấy tháng, mẹ tôi ở nhà nuôi đàn con bằng rau rừng và ngô khô. Muối lúc ấy quý hơn bạc. Khi dân Mường Hum nổi dậy, Pháp cấm bán muối, cả bản ăn nhạt, người già lả đi. Trẻ con khóc không ra tiếng vì đói. Nhà chức dịch bắt dân cống nạp gà, thóc, măng khô. Ngày Tết không được nghỉ, còn phải lên phục dịch cho nhà quan. Thuốc phiện theo chân lính Pháp vào bản, nhiều người nghiện đến bán cả nương. Cha tôi bảo, cái ác của Pháp không chỉ lấy của cải mà còn làm mục ruỗng con người. Mỗi năm nhà tôi thiếu ăn đến tám tháng. Có lúc cả nhà chỉ mong qua được mùa đông. Tôi nghe mà tim nhói lên. Giờ đây, tôi kể lại cho con cháu để chúng biết rằng bát cơm hôm nay không tự nhiên mà có. Phải biết trân trọng lao động. Phải biết thương bản làng. Phải biết giữ lấy tự do như giữ lửa trong bếp Tả Chải. Vì khói bếp có thể tan, nhưng ký ức đau thương thì không bao giờ được quên.

→ Bài học cho con cháu: Đừng quên nguồn gốc nghèo khó để sống có trách nhiệm với hôm nay.