KHỞI NGHĨA BÃI SẬY – KHÚC TRÁNG CA CỦA NGƯỜI ANH HÙNG NGUYỄN THIỆN THUẬT

Năm 1885, khi thực dân Pháp từng bước áp đặt ách thống trị lên đất nước Việt Nam, phong trào Cần Vương bùng lên mạnh mẽ, thôi thúc những người yêu nước đứng lên cứu nước. Trên vùng đồng bằng Bắc Bộ, giữa những bãi lau sậy mênh mông của tỉnh Hưng Yên xưa, một cuộc khởi nghĩa đã khiến quân Pháp nhiều phen khốn đốn. Đó là khởi nghĩa Bãi Sậy, do Nguyễn Thiện Thuật lãnh đạo.

Nguyễn Thiện Thuật sinh năm 1844, là người có học thức, từng làm quan dưới triều Nguyễn. Nhưng khi đất nước lâm nguy, ông không chọn con đường an phận. Hưởng ứng lời kêu gọi chống Pháp, ông từ bỏ con đường quan trường, tập hợp nghĩa sĩ, đứng lên chiến đấu bảo vệ quê hương.

Vùng Bãi Sậy khi ấy là một khu vực rộng lớn, có nhiều đầm lầy, lau sậy um tùm và hệ thống sông ngòi chằng chịt. Đối với người dân địa phương, đó là nơi quen thuộc để sinh sống. Nhưng với nghĩa quân, địa hình ấy còn là một lợi thế đặc biệt để xây dựng căn cứ, che giấu lực lượng và tổ chức những trận đánh bất ngờ.

Nguyễn Thiện Thuật hiểu rằng nghĩa quân không thể đối đầu trực diện với quân Pháp trong những trận đánh lớn, bởi đối phương có súng đạn hiện đại và lực lượng đông đảo. Vì thế, ông lựa chọn cách đánh linh hoạt: dựa vào địa hình, phân tán lực lượng, phục kích trên đường hành quân và nhanh chóng rút lui khi gặp bất lợi.

Từ những căn cứ giữa vùng lau sậy, nghĩa quân bí mật tiến ra các tuyến đường, đánh vào những toán lính Pháp, phá các đồn bốt và gây khó khăn cho hoạt động kiểm soát của đối phương. Khi quân Pháp tổ chức truy quét, nghĩa quân lại rút vào những vùng đầm lầy, nơi người ngoài khó tìm được đường đi.

Có những hôm, quân Pháp tiến sâu vào bãi sậy, tưởng rằng sắp bắt được nghĩa quân. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, những người lính ấy lại phải đối mặt với các đợt tập kích từ nhiều hướng. Địa hình xa lạ khiến đội hình của họ khó triển khai, trong khi nghĩa quân thông thuộc từng lối nhỏ, từng dòng nước và từng bụi sậy.

Không chỉ có những người trai tráng cầm vũ khí, cuộc khởi nghĩa còn nhận được sự giúp đỡ của đông đảo nhân dân. Người dân góp gạo, cung cấp tin tức, che chở nghĩa sĩ và hỗ trợ vận chuyển lương thực. Chính sự đùm bọc ấy đã giúp nghĩa quân duy trì cuộc chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn.

Cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy không phải là một trận đánh diễn ra trong một ngày, mà là cuộc chiến đấu kéo dài qua nhiều năm. Từ năm 1885, nghĩa quân liên tục tổ chức các hoạt động kháng chiến, mở rộng ảnh hưởng ra nhiều địa phương thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Trước sự phát triển của phong trào, thực dân Pháp tìm mọi cách đàn áp. Chúng tăng cường quân lính, tổ chức nhiều cuộc càn quét, phá căn cứ và tìm cách chia rẽ lực lượng kháng chiến. Nghĩa quân phải chịu những tổn thất nặng nề, nhưng Nguyễn Thiện Thuật vẫn tìm cách duy trì cuộc chiến đấu.

Sau những năm tháng chống trả quyết liệt, lực lượng nghĩa quân dần suy yếu. Nhiều căn cứ bị phá, các thủ lĩnh lần lượt hy sinh hoặc phải rời khỏi địa bàn. Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc, tiếp tục tìm kiếm sự hỗ trợ cho phong trào, nhưng không thể khôi phục cuộc khởi nghĩa như trước.

Đến cuối thế kỷ XIX, khởi nghĩa Bãi Sậy cơ bản chấm dứt. Dù không giành được thắng lợi cuối cùng, cuộc khởi nghĩa đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Thiện Thuật không chỉ được nhớ đến bởi vai trò lãnh đạo, mà còn bởi ý chí kiên trì và khả năng dựa vào sức dân để tổ chức kháng chiến. Những người nghĩa sĩ Bãi Sậy đã chứng minh rằng, ngay cả khi đối mặt với kẻ thù có vũ khí vượt trội, tinh thần đoàn kết và sự am hiểu quê hương vẫn có thể tạo nên sức mạnh đáng kể.

Ngày nay, những bãi lau sậy năm xưa có thể đã đổi thay, nhưng câu chuyện về Nguyễn Thiện Thuật và nghĩa quân Bãi Sậy vẫn nhắc nhở chúng ta về lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và sự hy sinh của những thế hệ đi trước.

Bãi Sậy có thể lặng im theo năm tháng, nhưng tinh thần của những người đã đứng lên vì độc lập dân tộc vẫn còn vang vọng trong lịch sử Việt Nam.