Khởi nghĩa Bãi Sậy – Ngọn lửa kháng Pháp giữa đầm lầy lau sậy
Sau khi thực dân Pháp mở rộng sự chiếm đóng ở Bắc Kỳ, nhiều sĩ phu và nhân dân đã đứng lên chống lại. Năm 1885, hưởng ứng Chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi, Nguyễn Thiện Thuật tập hợp lực lượng tại vùng Bãi Sậy – nơi có địa hình đầm lầy, lau sậy rậm rạp và kênh rạch chằng chịt.
Địa hình Bãi Sậy là một lợi thế đặc biệt. Những cánh đồng ngập nước khiến quân Pháp khó di chuyển, trong khi nghĩa quân thông thạo từng lối đi nhỏ, từng con lạch. Ban ngày họ ẩn mình trong lau sậy hoặc các làng ven đầm; ban đêm bất ngờ xuất kích đánh vào các đồn binh, đoàn vận tải và tuyến liên lạc của đối phương.
Nguyễn Thiện Thuật tổ chức nghĩa quân thành nhiều toán nhỏ, hoạt động linh hoạt. Mỗi khi quân Pháp mở cuộc càn quét, nghĩa quân nhanh chóng rút sâu vào vùng đầm lầy rồi bất ngờ phản công khi đối phương sơ hở. Chiến thuật du kích này giúp nghĩa quân duy trì cuộc chiến trong nhiều năm dù lực lượng và vũ khí còn hạn chế.
Nhân dân địa phương đóng vai trò quan trọng trong cuộc khởi nghĩa. Họ bí mật tiếp tế lương thực, che giấu nghĩa quân, dẫn đường qua các bãi lau và cung cấp tin tức về hoạt động của quân Pháp. Chính sự gắn bó giữa nghĩa quân và nhân dân đã tạo nên sức mạnh cho phong trào.
Để đối phó, thực dân Pháp tăng cường xây dựng đồn bốt, mở đường xuyên qua vùng đầm lầy và huy động lực lượng lớn bao vây căn cứ. Sau nhiều năm chiến đấu liên tục, nghĩa quân gặp nhiều khó khăn về lương thực, vũ khí và lực lượng.
Năm 1889, Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Quốc để tìm thêm sự giúp đỡ và tiếp tục hoạt động yêu nước. Tuy nhiên, do bị bao vây gắt gao và thiếu sự chi viện, đến năm 1892, Khởi nghĩa Bãi Sậy dần tan rã.
Mặc dù không giành được thắng lợi cuối cùng, cuộc khởi nghĩa đã cầm chân quân Pháp trong một thời gian dài, gây nhiều tổn thất cho đối phương và góp phần giữ vững ngọn lửa đấu tranh của Phong trào Cần Vương ở Bắc Kỳ.
Ngày nay, tên tuổi Nguyễn Thiện Thuật được đặt cho nhiều trường học, đường phố trên cả nước. Khu vực Bãi Sậy và các di tích liên quan vẫn là địa chỉ giáo dục truyền thống về tinh thần yêu nước và ý chí chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam.
