Khởi nghĩa Hương Khê – Bản hùng ca bất khuất của Phan Đình Phùng

Sau khi vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương năm 1885, nhiều văn thân, sĩ phu trên khắp đất nước đã đứng lên hưởng ứng. Trong số đó, Phan Đình Phùng – một vị quan nổi tiếng thanh liêm, cương trực – đã từ bỏ cuộc sống yên ổn để lãnh đạo cuộc kháng chiến tại vùng núi Hương Khê.

Ông cùng Cao Thắng chọn vùng rừng núi Vũ Quang làm căn cứ. Địa hình hiểm trở với núi cao, rừng rậm và sông suối chằng chịt giúp nghĩa quân thuận lợi trong việc xây dựng căn cứ, luyện quân và tổ chức các trận đánh du kích.

Một trong những đóng góp nổi bật của Cao Thắng là tổ chức xưởng rèn vũ khí. Sau khi nghiên cứu các khẩu súng trường của quân Pháp thu được trên chiến trường, ông chỉ đạo thợ thủ công chế tạo thành công hàng trăm khẩu súng theo kiểu súng trường Gras 1874. Đây là một thành tựu đáng chú ý của nghĩa quân trong điều kiện vô cùng thiếu thốn về vật tư và kỹ thuật.

Phan Đình Phùng chia lực lượng thành nhiều quân thứ, hoạt động trên địa bàn rộng lớn từ Hà Tĩnh đến Quảng Bình và Nghệ An. Nghĩa quân thường xuyên phục kích các đoàn quân, đánh vào đồn bốt và cắt đứt tuyến tiếp tế của đối phương. Nhiều trận đánh khiến quân Pháp chịu tổn thất và phải huy động thêm lực lượng để đối phó.

Cuộc khởi nghĩa nhận được sự ủng hộ to lớn của nhân dân. Đồng bào các vùng căn cứ góp lương thực, che giấu nghĩa quân, vận chuyển vũ khí và cung cấp tin tức. Chính sự đoàn kết giữa nghĩa quân và nhân dân đã giúp cuộc khởi nghĩa duy trì suốt hơn mười năm.

Năm 1893, Cao Thắng hy sinh trong một trận chiến. Đây là tổn thất rất lớn đối với nghĩa quân. Không lâu sau, quân Pháp tăng cường bao vây căn cứ, đốt phá làng mạc và cắt đứt nguồn tiếp tế nhằm làm suy yếu lực lượng khởi nghĩa.

Dù gặp muôn vàn khó khăn, Phan Đình Phùng vẫn kiên quyết không đầu hàng. Khi thực dân Pháp bắt người thân để gây sức ép, ông vẫn giữ vững lập trường, đặt lợi ích của đất nước lên trên tình cảm cá nhân.

Ngày 28 tháng 12 năm 1895, Phan Đình Phùng qua đời vì bệnh trong căn cứ kháng chiến. Sau sự ra đi của ông, nghĩa quân tiếp tục chiến đấu thêm một thời gian nhưng đến đầu năm 1896 thì cuộc khởi nghĩa chấm dứt.

Mặc dù thất bại về quân sự, Khởi nghĩa Hương Khê được các nhà sử học đánh giá là cuộc khởi nghĩa quy mô lớn, tổ chức chặt chẽ và có thời gian tồn tại lâu nhất trong Phong trào Cần Vương. Tinh thần yêu nước, ý chí độc lập và sự hy sinh của Phan Đình Phùng cùng các nghĩa quân đã trở thành biểu tượng sáng ngời trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.