KHỞI NGHĨA HƯƠNG KHÊ – DẤU ẤN LỚN TRONG CUỘC ĐỜI PHAN ĐÌNH PHÙNG

Sau Dụ Cần Vương năm 1885, phong trào chống Pháp phát triển ở nhiều địa phương. Tại Hà Tĩnh, các sĩ phu và nhân dân nhanh chóng tập hợp lực lượng. Trong số các cuộc khởi nghĩa ở khu vực này, nổi bật nhất là cuộc khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo.

Hương Khê và Hương Sơn có địa hình rừng núi hiểm trở, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ và tổ chức hoạt động quân sự. Đây cũng là khu vực có sự tham gia đông đảo của nhân dân.

Phan Đình Phùng đã tổ chức lực lượng theo hướng xây dựng các căn cứ và đội quân tương đối chặt chẽ. Nghĩa quân vừa chiến đấu vừa tìm cách bảo đảm lương thực, vũ khí và nhân lực.

Một nhân vật có vai trò nổi bật là Cao Thắng. Ông là một tướng lĩnh trẻ và có tài tổ chức. Dưới sự chỉ huy của Cao Thắng, nghĩa quân đã nghiên cứu chế tạo súng theo mẫu súng trường 1874 của Pháp. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết nghĩa quân đã chế tạo khoảng 350 khẩu súng cùng lượng lớn đạn.

Việc tự chế tạo vũ khí có ý nghĩa rất lớn trong điều kiện nghĩa quân thiếu thốn trang bị. Nó thể hiện khả năng tận dụng nguồn lực tại chỗ và tinh thần sáng tạo của những người tham gia khởi nghĩa.

Cuộc khởi nghĩa Hương Khê kéo dài trong nhiều năm. Quân Pháp liên tục tổ chức các cuộc càn quét nhằm phá căn cứ, tiêu diệt nghĩa quân và cắt đứt sự hỗ trợ của nhân dân. Tuy nhiên, nghĩa quân vẫn duy trì hoạt động trong thời gian dài.

Phan Đình Phùng luôn giữ vai trò lãnh đạo và là trung tâm tinh thần của phong trào. Ông chủ trương tiếp tục chiến đấu dù tình hình ngày càng khó khăn.

Đến năm 1895, lực lượng nghĩa quân suy yếu. Phan Đình Phùng rút về vùng núi Vũ Quang và tiếp tục tổ chức chống Pháp. Ông qua đời cuối năm 1895. Sau đó, nghĩa quân vẫn tiếp tục chiến đấu và cuộc khởi nghĩa Hương Khê chỉ kết thúc vào năm 1896.

Dù cuối cùng không giành được thắng lợi, khởi nghĩa Hương Khê vẫn được đánh giá là một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất của phong trào Cần Vương.