Khởi nghĩa Lam Sơn (1418 – 1427)

Khởi nghĩa Lam Sơn (1418 – 1427) do Lê Lợi lãnh đạo là cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc quy mô lớn và toàn diện, đập tan ách đô hộ tàn bạo của nhà Minh, khôi phục hoàn toàn độc lập cho Đại Việt.

Năm 1407, sau khi nhà Hồ thất bại, nhà Minh đặt ách cai trị khắc nghiệt lên đất nước ta. Trước cảnh nhân dân lầm than, năm 1418, tại vùng núi Lam Sơn (Thanh Hóa), Lê Lợi cùng các hào kiệt như Nguyễn Trãi, Đinh Liệt đã dựng cờ khởi nghĩa, tự xưng là Bình Định Vương. Thời kỳ đầu, nghĩa quân gặp muôn vàn khó khăn, liên tục bị giặc bao vây, nhiều lần rơi vào cảnh thiếu lương thực, phải rút lên núi Chí Linh cầm cự. Nhờ tinh thần đoàn kết, chiến thuật du kích linh hoạt và sự hy sinh oanh liệt của các tướng sĩ (như tấm gương "Lê Lai cứu Chúa"), nghĩa quân đã vượt qua giai đoạn hiểm nghèo nhất.

Bước ngoặt của cuộc khởi nghĩa diễn ra vào năm 1424 khi Nguyễn Chích đề xuất kế sách tiến quân vào giải phóng Nghệ An làm căn cứ vững chắc, rồi từ đó mở rộng ra Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình. Dưới sự ủng hộ nồng nhiệt của nhân dân, nghĩa quân Lam Sơn nhanh chóng phát triển lực lượng, liên tiếp giành chiến thắng, đẩy quân Minh vào thế phòng thủ bị động trong các thành lũy. Năm 1426, nghĩa quân tiến quân ra Bắc, giành thắng lợi lừng lẫy tại trận Tốt Động – Chúc Động, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch chủ động tiến công của địch.

Đỉnh cao của cuộc kháng chiến là trận Chi Lăng – Xương Giang vào cuối năm 1427. Khi nhà Minh điều động hai đạo viện binh lớn do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy sang ứng cứu, nghĩa quân đã phục kích, tiêu diệt Liễu Thăng tại ải Chi Lăng, sau đó đánh tan hàng vạn quân viện binh địch tại Xương Giang. Đạo quân Mộc Thạnh nghe tin hoảng sợ, vội vã tháo chạy về nước.

Thắng lợi quyết định này buộc Vương Thông – tổng binh quân Minh đang bị bao vây tại thành Đông Quan – phải xin hòa và tham gia Hội thề Đông Quan, cam kết rút toàn bộ quân về nước. Với tinh thần nhân đạo và hòa hiếu, Lê Lợi không những không truy sát mà còn cung cấp thuyền bè, mã匹 và lương thực cho quân Minh rút quân an toàn. Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi hoàn toàn, Nguyễn Trãi thay lời Lê Lợi viết bản Bình Ngô đại cáo, tuyên bố nền độc lập dân tộc được khôi phục, mở ra triều đại Hậu Lê thịnh trị.