Khởi nghĩa Lam Sơn - Khúc tráng ca chống giặc ngoại xâm

Khởi nghĩa Lam Sơn bắt đầu vào mùa xuân năm Mậu Tuất 1418, giữa lúc gian giặc Minh reo rắc bao tai họa tàn bạo lên bờ cõi, Lê Lợi cùng 18 vị hào kiệt dũng cảm dấy cờ khởi nghĩa tại vùng núi rừng Lam Sơn (Thanh Hóa), xưng là Bình Định Vương. Những ngày đầu gian khó vô cùng, quân mỏng, lương cạn, bộ chỉ huy liên tục bị giặc siết chặt vòng vây trên đỉnh Chí Linh. Trong giây phút hiểm nghèo ấy, tấm gương Lê Lai xả thân đóng giả làm chúa Lam Sơn để cứu ngọn lửa cách mạng, cùng tinh thần đồng cam cộng khổ của tướng sĩ đã giúp nghĩa quân vượt qua muôn vàn khắc nghiệt.

Năm 1424, theo kế sách xuất sắc của Nguyễn Chích, Lê Lợi quyết định đưa quân tiến vào Nghệ An, tạo nên bước ngoặt chuyển hướng chiến lược toàn cục. Nghĩa quân liên tiếp hạ thành Đa Căng, Trà Long, rồi quét sạch lực lượng địch ở Tân Bình, Thuận Hóa và Tây Đô. Đến cuối năm 1425, toàn bộ dải đất rộng lớn từ Thanh Hóa trở vào Nam đã hoàn toàn giải phóng, dồn quân Minh vào thế bị động co cụm cố thủ trong các cối thành.

Thừa thắng xông lên, năm 1426, ba đạo quân Lam Sơn tiến ra Bắc siết chặt vòng vây kinh thành Đông Quan. Tại trận Tốt Động – Chúc Động, bằng nghệ thuật mai phục tài tình, các tướng Đinh Lễ và Nguyễn Xí đã đập tan 10 vạn quân tiếp viện của Vương Thông. Trận thua oanh liệt này khiến quân Minh rơi vào bế tắc, buộc phải tìm cách thương lượng, rút vào cố thủ chờ viện binh từ chính quốc.

Đỉnh cao của cuộc kháng chiến là trận quyết chiến chiến lược Chi Lăng – Xương Giang cuối năm 1427. Trước 15 vạn viện binh do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy, Lê Lợi cùng Nguyễn Trãi thi hành chiến lược "đánh viện dẹp thành". Liễu Thăng bị chém đầu ngay tại Ải Chi Lăng, đạo quân chủ lực bị đập tan ở Xương Giang khiến quân Vân Nam hoảng loạn tháo chạy. Đứng trên thế thắng, Lê Lợi không tàn sát kẻ thù mà chủ động mở Hội thề Đông Quan, cấp thuyền ngựa cho giặc về nước trong hòa bình để giữ vẹn hòa khí hai phương.

Tháng 4 năm 1428, Lê Lợi chính thức đăng quang tại điện Kính Thiên, khôi phục tên nước Đại Việt và sáng lập vương triều Hậu Lê. Bài Bình Ngô đại cáo do Nguyễn Trãi soạn thảo vang vọng muôn đời như một bản tuyên ngôn độc lập kiêu hãnh. Hơn 600 năm trôi qua, triết lý "lấy chí nhân thay cường bạo, lấy đại nghĩa thắng hung tàn" cùng tinh thần đại đoàn kết dân tộc của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn vẫn mãi là bài học vô giá, chiếu sáng muôn đời sau.