Khởi Nghĩa Lam Sơn: Trường Ca 10 Năm Gian Khổ Đến Bùng Nổ Khôi Phục Độc Lập Đại Việt

Đầu thế kỷ XV, Đại Việt chìm trong đêm đen đô hộ của nhà Minh. Những chính sách cai trị dã man, vơ vét tài nguyên và đàn áp dã man đã đẩy nhân dân ta vào cảnh lầm than, "nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai họa". Trước cảnh nước mất nhà tan, tại vùng núi rừng Lam Sơn (Thanh Hóa), Bình Định vương Lê Lợi cùng các hào kiệt khắp nơi đã dựng cờ khởi nghĩa vào mùa xuân năm 1418, bắt đầu cuộc trường kỳ kháng chiến kéo dài suốt 10 năm.

Những năm đầu, khởi nghĩa Lam Sơn gặp muôn vàn khó khăn. Lực lượng mỏng, lương thực thiếu thốn, nghĩa quân liên tục bị quân Minh vây quét, nhiều lần phải rút lên núi Chí Linh chịu cảnh nhịn đói, rét mướt. Nhưng nhờ tinh thần đoàn kết "tướng sĩ một lòng phụ tử" và sự hy sinh lẫm liệt của những anh hùng như Lê Lai đổi áo cứu chủ, ngọn lửa Lam Sơn vẫn bùng cháy kiên cường.

Bước ngoặt của cuộc chiến diễn ra vào năm 1424, theo kế sách thiên tài của Nguyễn Chích, Lê Lợi quyết định chuyển hướng chiến lược: rời vùng núi Thanh Hóa tiến vào giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa, rồi từ đó xây dựng hậu phương vững chắc, tạo đà tiến quân ra Bắc. Quân Lam Sơn liên tiếp thắng lớn ở Bồ Ải, Trà Lân, "đánh một trận sạch không kình ngạc, đánh hai trận tan tác chim muông", đẩy quân Minh vào thế co cụm phòng ngự trong các thành trì.

Đến năm 1426, đại quân Lam Sơn tiến ra Bắc, siết chặt vòng vây quanh đại bản doanh Đông Quan của địch. Hai chiến thắng lừng lẫy tại Tốt Động - Chúc Động (1426) và đỉnh cao là trận quyết chiến chiến lược Chi Lăng - Xương Giang (1427) đã đập tan hoàn toàn 15 vạn viện binh nhà Minh do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy, tiêu diệt và bắt sống toàn bộ lực lượng tinh nhuệ của địch.

Không còn hy vọng viện binh, Tổng binh Vương Thông ở thành Đông Quan buộc phải xin hòa, tham dự Hội thề Đông Quan và cam kết rút toàn bộ quân về nước. Với lòng nhân đạo truyền thống, Lê Lợi không những không tiêu diệt tàn quân mà còn cấp hàng trăm chiến thuyền, hàng nghìn con ngựa cùng lương thực cho quân Minh rút về nước an toàn.

Mùa xuân năm 1428, Binh Định vương Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, Nguyễn Trãi viết bản Bình Ngô đại cáo tuyên cáo với toàn dân thiên hạ: độc lập dân tộc được khôi phục, nước Đại Việt bước vào thời kỳ phát triển thịnh vượng. Chiến dịch Lam Sơn không chỉ là một thiên trường ca về lòng kiên trì và trí tuệ quân sự Việt Nam, mà còn là biểu tượng bất tử của nghệ thuật "lấy đại nghĩa thắng bạo tàn, lấy chí nhân thay hung bạo".