Khởi nghĩa Tây Sơn – từ một vùng đất nhỏ đến mùa xuân đại thắng

Cuối thế kỷ XVIII, Đại Việt rơi vào một giai đoạn đầy biến động. Chính quyền phong kiến ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài suy yếu, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Ở vùng Tây Sơn, Bình Định, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ bắt đầu tập hợp lực lượng, dựng cờ khởi nghĩa.

Năm 1771, cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ. Ban đầu, lực lượng của ba anh em chỉ là một đội quân địa phương. Nhưng nhờ tập hợp được đông đảo nông dân và những người bất mãn với chính quyền đương thời, nghĩa quân nhanh chóng lớn mạnh.

Nguyễn Huệ là người nổi bật nhất về tài năng quân sự. Ông có khả năng tổ chức quân đội, hành quân nhanh và đưa ra những quyết định táo bạo. Nghĩa quân Tây Sơn lần lượt đánh bại quân của chúa Nguyễn ở phía Nam, sau đó tiến ra Bắc, lật đổ chính quyền chúa Trịnh.

Nhưng câu chuyện đáng nhớ nhất xảy ra vào mùa xuân năm 1789. Cuối năm 1788, quân Thanh từ phương Bắc tiến vào Đại Việt với danh nghĩa giúp Lê Chiêu Thống. Quân Thanh nhanh chóng chiếm Thăng Long. Tình thế lúc đó vô cùng nguy cấp. Nguyễn Huệ đang ở Phú Xuân. Khi nghe tin quân Thanh tiến vào Thăng Long, ông quyết định lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung rồi lập tức tiến quân ra Bắc.

Đoàn quân hành quân thần tốc trong những ngày cuối năm. Theo sử sách, Quang Trung chia quân thành nhiều đạo, vừa hành quân vừa tuyển thêm binh lính. Ông đặt mục tiêu đánh quân Thanh trước Tết. Đêm 30 Tết, quân Tây Sơn bắt đầu tiến công. Các trận Hà Hồi, Ngọc Hồi diễn ra liên tiếp. Đến mùng 5 Tết Kỷ Dậu 1789, quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long. Quân Thanh thất bại, Tôn Sĩ Nghị phải bỏ chạy về nước.

Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa trở thành một trong những chiến thắng nổi tiếng nhất lịch sử quân sự Việt Nam. Điều khiến câu chuyện ấy đặc biệt là tốc độ. Trong khi quân Thanh cho rằng họ có thể dễ dàng kiểm soát Thăng Long, quân Tây Sơn đã thực hiện một cuộc hành quân nhanh đến mức đối phương không kịp chuẩn bị.

Nhưng Quang Trung không chỉ được nhớ đến bởi tài cầm quân. Sau chiến thắng, ông nhanh chóng bắt tay vào việc ổn định đất nước, khôi phục sản xuất và xây dựng chính quyền. Ông cũng chủ trương mở rộng quan hệ ngoại giao với nhà Thanh để tránh một cuộc chiến mới. Đáng tiếc, Quang Trung qua đời năm 1792 khi mới 39 tuổi. Ông ra đi quá sớm, khi nhiều kế hoạch xây dựng đất nước còn dang dở.

Ngày nay, mỗi dịp Tết đến, hình ảnh đoàn quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long lại được nhắc lại. Đống Đa trở thành một địa danh gắn với ký ức về mùa xuân năm 1789. Lễ hội Gò Đống Đa cũng trở thành dịp để người dân tưởng nhớ chiến thắng và người anh hùng áo vải Quang Trung.

Nhưng nếu nhìn câu chuyện Tây Sơn chỉ như một trận đánh, chúng ta sẽ bỏ qua những con người bình thường đã tạo nên cuộc khởi nghĩa. Đó là những người nông dân rời ruộng đồng, những người lính hành quân trong đêm và những gia đình chấp nhận chia xa giữa thời loạn.

Họ không biết rằng cuộc hành quân mùa xuân năm ấy sẽ trở thành một trong những câu chuyện được kể lại hàng trăm năm sau.

Có lẽ điều khiến thế hệ hôm nay xúc động nhất chính là hình ảnh một đoàn quân đi xuyên qua mùa Tết để bảo vệ đất nước. Trong khi người dân đang chuẩn bị đón năm mới, những người lính Tây Sơn lại đang tiến về phía trận địa.

Mùa xuân năm 1789 đã kết thúc bằng một chiến thắng. Và từ đó, mỗi khi nhắc đến mùa xuân Kỷ Dậu, người Việt không chỉ nhớ đến một trận đánh, mà còn nhớ đến hình ảnh một vị vua trẻ cùng đội quân của mình hành quân thần tốc, để lại một dấu son đặc biệt trong lịch sử dân tộc.