KHỞI NGHĨA YÊN THẾ
khởi nghĩa Yên Thế (1884–1913) là cuộc khởi nghĩa vũ trang lớn nhất, kéo dài nhất (gần 30 năm) của giai cấp nông dân Việt Nam chống lại thực dân Pháp.
Lãnh đạo: Người có công lao lớn nhất và là linh hồn của cuộc khởi nghĩa là Hoàng Hoa Thám (biệt danh là Đề Thám hay "Hùm xám Yên Thế"). Trước đó, giai đoạn đầu do Lương Văn Nắm (Đề Nắm) chỉ huy.
Địa bàn: Vùng rừng núi Yên Thế (Bắc Giang) và lan rộng ra các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Vĩnh Yên.
Tính chất: Đây không phải là phong trào theo ý thức hệ phong kiến (như Cần Vương) mà là cuộc chiến đấu tự vệ để bảo vệ quyền sống, bảo vệ đất đai của những người nông dân nghèo khổ.
Chiến thuật:
Sử dụng lối đánh du kích cực kỳ linh hoạt: "xuất quỷ nhập thần", dựa vào địa thế hiểm trở của vùng đồi núi phía Bắc.
Đề Thám đã hai lần buộc thực dân Pháp phải ký hòa hoãn (năm 1894 và 1901) để củng cố lực lượng.
Mối liên kết: Yên Thế từng là nơi dừng chân, che giấu cho các nhà yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh. Đề Thám cũng tham gia vào vụ "Hà Thành đầu độc" năm 1908 gây chấn động.
Kết thúc: Do lực lượng chênh lệch và sự phản bội, phong trào suy yếu dần. Sau khi Đề Thám bị sát hại vào đầu năm 1913, cuộc khởi nghĩa chính thức tan rã.
