Khối thép can trường lấy thân chèn pháo Điện Biên

Tô Vĩnh Diện sinh ra tại vùng quê giàu truyền thống yêu nước Thanh Hóa. Năm 1946, anh tham gia lực lượng dân quân tự vệ địa phương, đến năm 1950 thì chính thức nhập ngũ vào bộ đội chủ lực. Khi quân đội ta thành lập các đơn vị pháo cao xạ chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược tại Điện Biên Phủ, anh được điều động làm Tiểu đội trưởng pháo cao xạ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.

Để bảo đảm bí mật tuyệt đối và tạo yếu tố bất ngờ cho chiến dịch, quân đội ta phải dùng sức người để kéo những khẩu pháo cao xạ nặng hàng tấn vượt qua hàng chục cây số đường đèo dốc gồ ghề, hiểm trở mịt mù sương đêm. Đêm ngày 1/2/1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa dốc chuối theo đường cũ do phương châm tác chiến thay đổi. Khẩu pháo cao xạ 37mm nặng hơn 2 tấn được các chiến sĩ dùng dây tời giữ chặt, di chuyển từng xăng-ti-mét dọc theo những vách đá thẳng đứng, một bên là vực sâu hun hút.

Bất ngờ, một loạt pháo tầm xa của quân Pháp từ phân khu trung tâm bắn dội trúng vị trí tời pháo, khiến dây tời chính bị đứt gãy hoàn toàn. Khẩu pháo nặng hàng tấn mất đà, lao tự do xuống dốc với tốc độ ngày một nhanh. Lực lượng giữ pháo phía sau bị kéo lê, nguy cơ pháo lao thẳng xuống vực thẳm phá hủy vũ khí và đè nát các đồng đội chốt chặn phía dưới đang cận kề.

Trong giây phút sinh tử ấy, Tô Vĩnh Diện đã đưa ra một quyết định phi thường. Anh buông tay lái, lao nhanh về phía trước dốc và dùng toàn bộ cơ thể của mình chèn thẳng vào bánh pháo. Khối thép nặng hàng tấn khựng lại dưới cơ thể của anh, tạo điều kiện cho đồng đội kịp thời lấy gỗ chèn bánh cố định khẩu pháo an toàn. Khi đồng đội bế anh ra, Tô Vĩnh Diện chỉ còn kịp thì thào hỏi: "Pháo có sao không?" trước khi trút hơi thở cuối cùng.