KHÔNG AI ĐƯỢC GÁC MỘT MÌNH

Trong những năm tháng chiến đấu tại Campuchia, chú Trần Văn Minh đã trải qua nhiều tình huống nguy hiểm. Có những lần đối mặt với hỏa lực địch giữa ban ngày, có những chuyến trinh sát phải tìm cách thoát khỏi những loạt đạn bất ngờ. Nhưng đối với chú, hiểm nguy không chỉ xuất hiện khi tiếng súng vang lên. Ngay cả lúc đơn vị dừng chân nghỉ ngơi, khi màn đêm buông xuống những phum làng, người lính vẫn phải đối mặt với sự rình rập của quân Pol Pot.

Trong ký ức của chú Minh, những đêm canh gác là khoảng thời gian đặc biệt căng thẳng. Bởi ở chiến trường ấy, chỉ một phút mất cảnh giác cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Điều mà chú luôn nhớ là một nguyên tắc khi làm nhiệm vụ: không được đi gác một mình.

Sau khi chuyển từ công việc lái xe vận tải quân sự sang đơn vị chiến đấu trực tiếp, chú Minh đảm nhận nhiệm vụ trinh sát tại chiến trường Campuchia. Theo lời chú, trong những năm tháng ấy, quân Pol Pot thường sử dụng lối đánh bất ngờ, lợi dụng địa hình, bóng tối và những sơ hở trong sinh hoạt của bộ đội để tổ chức tập kích.

Chúng không chỉ tiến công khi hai bên đang giao chiến mà còn tìm cách tiếp cận những vị trí đóng quân, nhất là vào ban đêm hoặc những thời điểm bộ đội nghỉ ngơi.

Chính vì vậy, công tác canh gác trở thành một nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn.

Theo lời chú Minh, khi đơn vị đóng quân tại các phum làng, bộ đội thường chia thành những nhóm nhỏ, mỗi nhóm khoảng bảy đến tám người ở trong một nhà dân.

Những ngôi nhà ấy vừa là nơi tạm nghỉ sau những đợt hành quân, vừa là nơi các chiến sĩ duy trì sinh hoạt trong thời gian làm nhiệm vụ tại địa bàn. Nhưng dù đã có chỗ nghỉ, anh em cũng không thể hoàn toàn yên tâm.

Ban ngày, đơn vị còn có thể quan sát được phần nào những khu vực xung quanh. Khi đêm xuống, việc nhận biết người và phát hiện những chuyển động bất thường trở nên khó khăn hơn nhiều.

Trong khi đó, quân Pol Pot có thể ẩn náu ở những vị trí gần khu vực đóng quân, chờ cơ hội tiếp cận khi bộ đội sơ hở.

Vì thế, các chiến sĩ phải thay phiên nhau canh gác suốt đêm.

Người làm nhiệm vụ không chỉ đứng quan sát tại một vị trí mà còn phải thường xuyên đi tuần tra qua lại giữa các nhà. Những khoảng trống nằm giữa các khu vực đóng quân cũng phải được chú ý, bởi đó có thể là nơi quân địch lợi dụng để tiếp cận.

Điều đặc biệt là người đi gác phải có đồng đội đi cùng.

Theo kinh nghiệm chiến trường mà chú Minh kể lại, mỗi lần tuần tra ban đêm phải có ít nhất hai người. Việc đi riêng lẻ được xem là vô cùng nguy hiểm, bởi nếu quân địch bất ngờ xuất hiện, người lính có thể không kịp phát hiện hoặc hỗ trợ lẫn nhau.

Chú Minh cho biết quân Pol Pot thường tìm cách lẻn vào những vị trí không được bảo vệ chặt chẽ để sát hại chiến sĩ. Trong lời kể của chú, đã có những cảnh báo hết sức đáng sợ về việc người lính gác một mình có thể bị địch bất ngờ tiếp cận và chặt đầu.

Những mối nguy hiểm ấy khiến các chiến sĩ phải đặc biệt thận trọng.

Đi hai người không có nghĩa là hoàn toàn tránh được hiểm nguy, nhưng ít nhất những người làm nhiệm vụ có thể quan sát, cảnh giới và hỗ trợ nhau khi phát hiện tình huống bất thường.

Giữa một chiến trường mà quân địch có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, sự phối hợp giữa đồng đội trở thành một yêu cầu không thể xem nhẹ.

Không chỉ trong những phiên gác, ngay cả giấc ngủ cũng là điều khiến người lính phải lo lắng.

Theo lời chú Minh, ngủ võng vào ban đêm là việc rất nguy hiểm. Khi nằm trên võng, người lính có thể bị địch tiếp cận bất ngờ nếu khu vực đóng quân không được bảo vệ tốt.

Chú kể rằng anh em từng rất sợ những trường hợp quân địch lẻn đến sát hại người đang ngủ, thậm chí chặt chân hoặc chặt đầu chiến sĩ.

Nỗi sợ ấy khiến nhiều người không dám nằm võng vào ban đêm.

Có những lúc, chú Minh và đồng đội phải xuống đất nằm ngủ vì cảm thấy an toàn hơn so với việc nằm trên võng.

Trong điều kiện chiến trường, giấc ngủ vốn đã không trọn vẹn bởi những đợt hành quân, nhiệm vụ canh gác và nguy cơ bị tập kích. Nay ngay cả việc lựa chọn nằm ở đâu cũng phải tính đến khả năng bảo vệ bản thân khi tình huống bất ngờ xảy ra.

Một chiếc võng vốn là vật dụng quen thuộc của người lính, giúp nghỉ ngơi sau những giờ hành quân mệt mỏi, nhưng ở những khu vực có địch rình rập, nó lại có thể khiến người nằm cảm thấy không yên tâm.

Bởi vậy, nhiều đêm chú Minh và đồng đội chấp nhận nằm dưới đất, trong khi những người được phân công vẫn tiếp tục tuần tra, cảnh giới xung quanh.

Những phiên gác nối tiếp nhau giữa các nhà dân.

Người này hoàn thành nhiệm vụ thì đến lượt người khác. Dù mệt mỏi sau một ngày hành quân hoặc thực hiện nhiệm vụ, các chiến sĩ vẫn phải duy trì việc canh gác để bảo vệ những người đang nghỉ ngơi.

Đối với chú Minh, đó là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của người lính trên chiến trường Campuchia.

Sự nguy hiểm còn nằm ở chỗ quân địch không có một thời điểm tiến công cố định.

Theo lời chú, Pol Pot thường lợi dụng lúc bộ đội sơ hở để bất ngờ tập kích. Ban đêm là thời điểm đáng lo ngại, nhưng khoảng giữa trưa cũng không hề an toàn.

Chú kể rằng vào khoảng 12 giờ trưa, khi bộ đội nghỉ ngơi sau những giờ hoạt động, nếu việc cảnh giới không được duy trì đầy đủ, quân địch có thể lợi dụng cơ hội ấy để tiến công.

Điều đó khiến người lính không thể chủ quan ngay cả khi trời còn sáng.

Nếu ban đêm phải cảnh giác với những chuyển động trong bóng tối, thì ban ngày cũng phải đề phòng những cuộc tập kích bất ngờ vào thời điểm nghỉ ngơi.

Cuộc sống của chú Minh và đồng đội vì vậy luôn gắn với trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Khẩu súng gần như không rời người. Khi ăn, khi ngủ hay lúc sinh hoạt, các chiến sĩ đều phải tính đến khả năng quân địch bất ngờ xuất hiện.

Có những đêm tưởng chừng bình yên, nhưng không ai có thể chắc chắn rằng địch sẽ không tìm cách tiếp cận.

Sự căng thẳng ấy kéo dài trong suốt thời gian đơn vị hoạt động tại những địa bàn phức tạp.

Đối với một người lính từng trải qua nhiệm vụ vận tải quân sự như chú Minh, chiến trường Campuchia đặt ra những thử thách rất khác khi chuyển sang đơn vị chiến đấu.

Trước đây, trong những chuyến xe chở quân, gạo và đạn dược, chú phải đề phòng phục kích trên đường. Khi trở thành người lính trinh sát, chú lại phải chú ý đến những nguy hiểm có thể xuất hiện ngay tại nơi đơn vị dừng chân.

Nếu trên tuyến vận tải, sự an toàn phụ thuộc nhiều vào khả năng xử lý tình huống của người lái xe, thì ở khu vực đóng quân, an toàn của mỗi chiến sĩ còn gắn liền với sự cảnh giác và trách nhiệm của những người đồng đội.

Một người làm nhiệm vụ canh gác không chỉ bảo vệ bản thân, mà còn góp phần bảo vệ những người đang nghỉ ngơi phía sau.

Chính vì vậy, quy định không đi gác một mình mang ý nghĩa sâu sắc hơn một biện pháp phòng tránh nguy hiểm thông thường.

Đó còn là cách những người lính dựa vào nhau để vượt qua những đêm dài đầy bất trắc.

Giữa chiến trường xa quê hương, mỗi người có thể đến từ một địa phương khác nhau, mang theo những hoàn cảnh gia đình và câu chuyện riêng. Nhưng khi cùng đóng quân trong một ngôi nhà, cùng tuần tra trên những lối đi giữa phum làng, họ phải đặt sự an toàn của đồng đội bên cạnh sự an toàn của chính mình.

Người này quan sát để người kia có thể kịp thời phản ứng. Người đang gác giữ sự cảnh giác để những đồng đội khác có được khoảng thời gian nghỉ ngơi sau một ngày mệt mỏi.

Những công việc ấy không phải lúc nào cũng gắn với tiếng súng hay một trận đánh được ghi lại trong lịch sử đơn vị. Nhưng chúng là một phần quan trọng trong cuộc sống của người lính giữa chiến tranh.

Năm 1984, chú Trần Văn Minh rời quân ngũ, trở về địa phương sau những năm tháng làm nhiệm vụ tại chiến trường Campuchia.

Chiến tranh đã lùi xa, những đêm phải thay nhau canh gác giữa các phum làng cũng trở thành quá khứ. Nhưng qua lời kể của chú, nỗi lo về những cuộc tập kích bất ngờ, về việc không dám ngủ võng và những lần phải xuống đất nằm vẫn là những ký ức khó quên.

Trong câu chuyện ấy, điều đáng nhớ không phải chỉ là sự tàn bạo của quân địch, mà còn là cách những người lính tổ chức bảo vệ nhau giữa hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm.

Họ có thể mệt mỏi sau những ngày hành quân, có thể sợ hãi trước nguy cơ bị sát hại trong đêm, nhưng vẫn phải duy trì nhiệm vụ canh gác để bảo vệ đơn vị.

Đối với chú Trần Văn Minh, những đêm ở chiến trường Campuchia đã để lại một bài học được đúc kết từ chính cuộc sống quân ngũ: giữa nơi hiểm nguy luôn rình rập, người lính không thể chủ quan và cũng không thể tách rời đồng đội. Bởi vậy, trong những phiên gác giữa phum làng, có một nguyên tắc mà chú luôn ghi nhớ: không ai được gác một mình.