Không ai nhắc đến công trạng của mình

Sau một chuyến liên lạc đầy hiểm nguy, Trọng trở về cơ sở khi trời gần sáng. Mọi người đều biết đêm ấy anh đã phải vượt qua nhiều trạm gác, đi vòng qua cánh đồng ngập nước và giữ an toàn cho túi tài liệu quan trọng.

Người phụ trách kiểm tra xong liền nói:

“Tốt lắm, nhiệm vụ hoàn thành.”

Mọi người nhìn anh với ánh mắt khâm phục.

Một đồng đội hỏi ngay:

“Cậu đi đường nào mà qua được chỗ lính tuần tra?”

Trọng chỉ cười nhẹ:

“Đi vòng một chút thôi.”

“Có nguy hiểm không?”

“Cũng bình thường.”

Câu trả lời ngắn ngủi khiến mọi người ngạc nhiên, vì ai cũng hiểu đêm ấy không hề bình thường.

Tôi được nghe kể rằng sau đó anh không ngồi kể chuyện như nhiều người vẫn làm khi vừa trải qua một tình huống căng thẳng. Anh lặng lẽ treo chiếc túi vải lên vách, lau bùn ở đôi dép rồi hỏi:

“Còn việc gì cần làm nữa không anh?”

Người phụ trách nhìn anh một lúc rồi nói:

“Cậu nghỉ đi đã.”

Nhưng Trọng vẫn phụ mọi người nhóm bếp và sắp xếp lại tài liệu.

Trong bữa cháo sáng, câu chuyện lại quay về chuyến đi của anh. Một đồng chí trẻ hào hứng nói:

“Nếu là em chắc em kể cả đêm mất.”

Mọi người bật cười.

Trọng cũng cười theo rồi nói rất nhỏ:

“Việc xong rồi thì kể nhiều để làm gì.”

Câu nói ấy làm căn nhà chợt yên lặng.

Nhiều ngày sau, mọi người mới biết từ người liên lạc bên kia rằng Trọng đã gặp lính tuần tra ngay đầu cầu tre, phải nằm im rất lâu trong bụi chuối và chỉ qua được khi trời gần sáng.

Khi nghe kể lại, một đồng đội quay sang hỏi:

“Sao cậu không nói?”

Anh ngạc nhiên:

“Nói để làm gì? Tài liệu đến nơi rồi là được.”

Không có vẻ khiêm tốn làm dáng, không có ý né tránh. Đối với anh, điều quan trọng thật sự là nhiệm vụ hoàn thành, chứ không phải việc ai biết mình đã vất vả ra sao.

Tôi được nghe một đồng chí lớn tuổi kể rằng có lần ông khen Trọng trước mọi người:

“Cậu ấy làm việc rất đáng tin.”

Trọng đỏ mặt rồi đáp:

“Em chỉ làm phần việc của mình thôi ạ.”

Người đồng chí sau này nói với tôi:

“Tôi nhìn thấy sự chân thành trong câu trả lời ấy. Cậu ấy thật sự không nghĩ mình có công trạng gì đặc biệt.”

Có một đêm khác, sau khi giúp chuyển tài liệu an toàn khỏi cơ sở trước khi có cuộc kiểm tra bất ngờ, mọi người bàn nhau ghi tên những người tham gia để báo cáo lên trên.

Khi đến lượt Trọng, anh nhẹ nhàng nói:

“Các anh ghi tên tổ là được rồi, không cần ghi riêng em.”

Một người hỏi:

“Sao lúc nào cậu cũng tránh nhắc đến mình thế?”

Anh suy nghĩ một chút rồi đáp:

“Nếu ai cũng nghĩ đến phần của mình trước, thì việc chung sẽ nhỏ lại.”

Câu nói ấy khiến nhiều người nhớ mãi.

Nhiều năm sau, khi nhắc về Nguyễn Văn Trọng, các đồng chí cũ kể rất nhiều chuyện về anh: đi liên lạc trong mưa, thức trắng đêm trực cơ sở, giúp đồng đội, giữ bí mật đến cùng. Nhưng điều đặc biệt là hầu như không có câu chuyện nào do chính anh kể về mình.

Mỗi lần viết lại những ký ức ấy, tôi luôn hình dung chàng trai trẻ ngồi bên bếp lửa nhỏ, nghe mọi người trò chuyện về công việc vừa qua mà gần như không xen vào.

Không phải anh không có điều để kể.

Mà bởi trong suy nghĩ của Nguyễn Văn Trọng, công lao lớn nhất không thuộc về một cá nhân nào, mà thuộc về tập thể, về đồng đội và về nhân dân đang cùng nhau đi trên con đường giành độc lập cho Tổ quốc Việt Nam.

Và có lẽ, chính sự khiêm nhường âm thầm ấy đã làm cho hình ảnh người thanh niên cách mạng ấy trở nên đẹp hơn trong ký ức của những người từng sống bên anh.