Không còn không khí chiến tranh
Là một người Mỹ đã sống ở thủ đô Hà Nội được 3 năm, hiếm khi tôi nghe thấy người ta bàn tán về cuộc xung đột Mỹ-Việt trong quá khứ. Tại cái hồ Hữu Tiệp, nơi tiếp giáp giữa hai khu dân cư giữa lòng thủ đô, những người bán hàng rong vẫn bán các món hàng tươi mới của mình mà không để mắt đến xác chiếc máy bay B-52 bị bắn rơi xuống đây vào năm 1972 và hiện còn nhô trên mặt nước như một chứng tích chiến tranh. Chẳng có mấy người qua đường dừng bước để đọc tấm biển ghi bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt:
Thực sự thì trên đường phố Hà Nội hiếm khi thấy các dấu tích về chiến tranh. Phố Khâm Thiên, một phố chính ở trung tâm thủ đô tràn ngập các cửa hàng bán quần áo và điện thoại iPhone, luôn nhộn nhịp xe máy qua lại. Ít có dấu tích về việc nơi đây từng có 2.000 ngôi nhà bị phá hủy và gần 300 người thiệt mạng trong chiến dịch tập kích Giáng sinh năm 1972 – cuộc ném bom quy mô lớn nhất mà chính quyền Nixon ra lệnh tiến hành nhằm gây sức ép với chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên bàn đàm phán ở Paris.
Pham Thai Lan, một sinh viên y khoa tham gia hoạt động cứu trợ tại Khâm Thiên sau loạt bom rải thảm năm ấy nhớ lại: “Các phần thi thể người vương vãi khắp mọi nơi”. Đó là lần đầu tiên bà thấy nhiều xác chết đến như vậy bên ngoài bệnh viện. Giờ đã là một bà lão 66 tuổi viên mãn, bà bỗng trầm buồn hẳn khi nhắc về cái ngày hôm đó. Có lẽ giống như cựu chiến binh Phat chia sẻ với tôi: “Nói về chiến tranh là nói về tổn thất và những ký ức đau buồn”.
