“Không được để nhà tù giết chết tinh thần”

Trong nhà tù, những người cộng sản hiểu rằng nếu chỉ chống chọi bằng sức lực cá nhân thì rất khó tồn tại.

Họ phải đoàn kết.

Theo tư liệu về những năm tháng tại Sơn La, Trường Chinh cùng Nguyễn Lương Bằng và một số đồng chí đã bàn bạc cách tổ chức cuộc sống trong tù, trước hết nhằm bảo vệ tính mạng và sức khỏe của anh em tù nhân. Các hình thức tổ chức như Ủy ban hàng trại, các ban phụ trách trật tự, kinh tế... dần được hình thành để tù nhân có thể cùng nhau đấu tranh và hỗ trợ nhau.

Đó là một việc tưởng như rất nhỏ.

Nhưng trong hoàn cảnh bị cai ngục kiểm soát từng bước chân, việc những người tù có thể cùng nhau tổ chức cuộc sống đã mang một ý nghĩa rất lớn.

Bởi nếu nhà tù muốn biến mỗi người thành một cá thể cô độc, thì những người cộng sản lại biến họ thành một tập thể có tổ chức.

Nếu nhà tù muốn họ chỉ nghĩ đến miếng ăn và sự sống còn của bản thân, họ lại nghĩ đến đồng chí bên cạnh.

Nếu kẻ thù muốn họ quên lý tưởng, họ lại tìm cách học tập và truyền đạt cho nhau.

Đó chính là cách họ chống lại nhà tù mà không cần phải phá tung những bức tường.