KHÔNG THÀNH CÔNG CŨNG THÀNH NHÂN

Nguyễn Thái Học sinh năm 1902 tại làng Thổ Tang, phủ Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Yên, trong một gia đình trung nông. Từ nhỏ, ông đã được cha mẹ cho học chữ Hán, sau đó học chương trình Pháp – Việt. Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị thực dân đô hộ, Nguyễn Thái Học sớm nhận thấy những bất công mà người dân Việt Nam phải chịu đựng. Ông là một thanh niên có học thức, có suy nghĩ và luôn trăn trở trước vận mệnh của dân tộc. Điều đáng chú ý là con đường đấu tranh của ông không phải ngay từ đầu đã hướng đến bạo động. Trong những năm đầu hoạt động, Nguyễn Thái Học từng tìm cách đề xuất những chương trình cải cách, từng viết thư và tìm cách vận động chính quyền thực dân thực hiện những thay đổi có lợi cho người Việt. Tuy nhiên, những nỗ lực đó không đem lại kết quả. Chính sự thất vọng trước chính sách cai trị của thực dân Pháp đã khiến ông ngày càng tin rằng muốn đất nước được độc lập thì phải có một tổ chức đủ mạnh để đấu tranh.

Từ những suy nghĩ ấy, Nguyễn Thái Học cùng một số người đồng chí tích cực xây dựng tổ chức cách mạng. Ngày 25 tháng 12 năm 1927, Việt Nam Quốc dân Đảng chính thức được thành lập. Nguyễn Thái Học giữ vai trò Chủ tịch. Tổ chức này tập hợp nhiều thành phần, trong đó có học sinh, sinh viên, giáo viên, công chức, binh lính người Việt trong quân đội Pháp và một số lực lượng khác. Mục tiêu của họ là chống chế độ thuộc địa và giành độc lập cho Việt Nam. Từ đây, Nguyễn Thái Học bước vào một con đường đầy nguy hiểm. Ông và các đồng chí phải hoạt động bí mật, xây dựng cơ sở, vận động lực lượng và chuẩn bị cho một cuộc đấu tranh lớn.

Nhưng càng hoạt động mạnh, Việt Nam Quốc dân Đảng càng trở thành mục tiêu truy bắt của thực dân Pháp. Sau vụ ám sát Bazin năm 1929, chính quyền thuộc địa mở những cuộc đàn áp, bắt bớ và phá vỡ nhiều cơ sở của tổ chức. Trước nguy cơ lực lượng bị tiêu diệt dần, lãnh đạo Việt Nam Quốc dân Đảng đứng trước một lựa chọn vô cùng khó khăn: tiếp tục hoạt động trong bí mật hay đứng lên khởi nghĩa. Nguyễn Thái Học và những người chủ trương khởi nghĩa cho rằng nếu cứ chờ đợi, lực lượng sẽ bị bắt hết. Vì vậy, họ quyết định tiến hành một cuộc tổng khởi nghĩa dù biết rằng lực lượng còn yếu và điều kiện chưa thật sự thuận lợi. Trong một cuộc họp ngày 26 tháng 1 năm 1930, Nguyễn Thái Học đã thể hiện quyết tâm rất lớn. Ông cho rằng nếu không hành động, phong trào có thể dần nguội lạnh và những người yêu nước sẽ lần lượt bị bắt. Từ đó, ông và các đồng chí đi đến quyết định: “Không thành công thì cũng thành nhân.”