“KHÔNG THÀNH CÔNG THÌ CŨNG THÀNH NHÂN”

Nhà cách mạng Nguyễn Thái Học (1902–1930)

5

Nguyễn Thái Học sinh năm 1902 tại làng Thổ Tang, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông trưởng thành trong thời kỳ đất nước chìm dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Là một thanh niên có học vấn, Nguyễn Thái Học sớm trăn trở trước vận mệnh đất nước. Ông từng học tại Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội, sau đó tiếp tục theo học tại Trường Cao đẳng Thương mại thuộc Đại học Đông Dương.

Nhưng con đường học tập và một cuộc sống bình thường không thể làm nguôi khát vọng cứu nước của người thanh niên ấy.

Năm 1927, Nguyễn Thái Học cùng những người đồng chí thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng, chủ trương đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Ông trở thành một trong những lãnh tụ của tổ chức này.

Những năm sau đó, phong trào phát triển trong điều kiện thực dân Pháp tăng cường đàn áp.

Đầu năm 1930, Việt Nam Quốc dân Đảng quyết định tiến hành cuộc khởi nghĩa Yên Bái.

Đêm 9 rạng sáng 10/2/1930, cuộc khởi nghĩa nổ ra tại Yên Bái và một số địa phương khác. Tuy nhiên, do lực lượng và điều kiện chưa tương xứng, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng thất bại. Nguyễn Thái Học bị bắt.

Ngày 17/6/1930, Nguyễn Thái Học cùng 12 đồng chí bị thực dân Pháp xử tử tại Yên Bái.

Ông ra đi khi mới 28 tuổi.

Cuộc khởi nghĩa không thành công về mặt quân sự, nhưng sự hy sinh của Nguyễn Thái Học và các đồng chí đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử phong trào yêu nước Việt Nam.

Câu nói thường được nhắc đến của ông trước khi hy sinh:

“Không thành công thì cũng thành nhân.”

Một câu nói ngắn nhưng thể hiện rõ lựa chọn của một thế hệ thanh niên trong thời đại mất nước: nếu con đường cứu nước không thành công, họ vẫn muốn sống và chết như những con người có lý tưởng, có trách nhiệm với dân tộc.

Nguyễn Thái Học đã nằm lại ở tuổi 28.

Nhưng từ Yên Bái, câu chuyện về ông và những người đồng chí đã trở thành một phần của lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam.