"Không thành công thì cũng thành nhân"
Trước giờ hành quyết sau cuộc khởi nghĩa thất bại, người lãnh đạo trẻ tuổi vẫn giữ vững một niềm tin: dù sự nghiệp chưa thành, nhưng khí tiết của người đứng lên vì đất nước thì không thể bị dập tắt.
Nguyễn Thái Học sinh năm 1902 tại Yên Bái, là người sáng lập Việt Nam Quốc dân Đảng năm 1927 — một tổ chức yêu nước theo khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa, chủ trương đấu tranh vũ trang để giành độc lập dân tộc khỏi ách đô hộ thực dân Pháp.
Tháng 2/1930, ông lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Yên Bái — cuộc nổi dậy vũ trang quy mô lớn nhằm đánh chiếm các đồn binh Pháp tại nhiều tỉnh thành miền Bắc. Do lực lượng chênh lệch và kế hoạch bị lộ một phần, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng bị thực dân Pháp đàn áp dữ dội. Ông bị bắt ngay sau đó và bị đưa ra xét xử cùng nhiều đồng chí lãnh đạo khác của tổ chức.
Trước khi bị đưa lên máy chém tại Yên Bái ngày 17/6/1930 cùng 12 đồng chí, ông đã thể hiện tinh thần bất khuất đến phút cuối, được truyền tụng qua câu nói nổi tiếng thể hiện triết lý sống của mình: dù sự nghiệp khởi nghĩa chưa thành công, nhưng khí tiết và nhân cách của người dám đứng lên vì đại nghĩa dân tộc thì vẫn trọn vẹn — "Không thành công thì cũng thành nhân". Cuộc khởi nghĩa Yên Bái, dù thất bại về mặt quân sự, đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh giành độc lập, thể hiện tinh thần quật khởi mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân Việt Nam đầu thế kỷ 20.
