Khu
Nam Gianh, tỉnh Quảng Trị. Khi chiến tranh chống Mỹ mở rộng ra khu vực Quảng Văn, ông Trần Văn Thắng đã là lao động chính trong gia đình.
Khi chiến tranh chống Mỹ mở rộng ra khu vực Quảng Văn, ông Trần Văn Thắng đã là lao động chính trong gia đình. Từ thời điểm đó, làng không còn chỉ là nơi cư trú mà trở thành khu vực phải tổ chức để tồn tại dưới sự đánh phá thường xuyên của không quân Mỹ. Ông tham gia lực lượng phục vụ kháng chiến tại địa phương. Nhiệm vụ của ông gồm ba việc chính: đào và gia cố hệ thống hầm trú ẩn; mở các lối hầm thông nhau giữa các hộ dân; vận chuyển lương thực, thuốc men cho bộ đội hoạt động bí mật trong khu vực. Những công việc này có liên quan chặt chẽ với nhau, nhằm bảo đảm an toàn cho người dân và duy trì hoạt động của lực lượng kháng chiến. Hoạt động vận chuyển thường diễn ra vào ban đêm để tránh sự phát hiện của địch. Ông và những người cùng tổ đi theo lối mòn quen thuộc, không sử dụng đèn, không gây tiếng động. Việc giữ bí mật là yêu cầu bắt buộc, vì chỉ cần lộ dấu vết, cả tuyến giao liên và điểm trú quân có thể bị đánh phá. Có giai đoạn máy bay Mỹ đánh phá liên tục nhiều ngày. Ban ngày toàn bộ dân làng phải ở dưới hầm, ban đêm mới lên chuẩn bị lương thực và tiếp tế. Trong một lần đang trên đường vận chuyển, khi nghe tiếng máy bay hạ thấp, ông và đồng đội buộc phải rời tuyến, nằm ép sát xuống mương nước, giữ nguyên vị trí cho đến khi an toàn. Việc không quay về hầm cũ nhằm tránh để lộ đường đi, vì địch thường đánh lại theo các lối đã phát hiện. Trong một trận bom khác, một căn nhà trong làng bị sập khi trong hầm còn người. Ông cùng dân quân địa phương đào bới ngay trong đêm, làm việc trong im lặng để tránh bị phát hiện. Sau khi đưa được người ra ngoài, hầm cũ được lấp bỏ và nhanh chóng mở hầm mới, vì kinh nghiệm cho thấy địch thường ném bom lại đúng vị trí cũ. Trong suốt thời gian chiến tranh, cuộc sống vô cùng thiếu thốn. Lương thực chủ yếu là khoai, sắn, rau rừng. Lượng gạo ít ỏi được ưu tiên cho bộ đội và người bị thương. Theo ông Trần Văn Thắng, đó là cách duy nhất để duy trì lực lượng chiến đấu và bảo vệ làng. Sau ngày đất nước thống nhất, ông trở lại cuộc sống lao động sản xuất. Ông ít nhắc đến những năm tháng chiến tranh, coi những việc mình đã làm khi đó là trách nhiệm tất yếu của một người dân sống trong thời chiến.
Câu chuyện của ông Trần Văn Thắng cho thấy kháng chiến chống Mỹ không chỉ diễn ra ở các mặt trận lớn, mà được duy trì bằng những công việc cụ thể, chính xác và đầy rủi ro của những người dân bình thường ngay tại hậu phương.


