Khuất Duy Tiến – Người viết kế hoạch nghi binh trước trận Buôn Ma Thuột
Khuất Duy Tiến – Người viết kế hoạch nghi binh trước trận Buôn Ma Thuột
Thời kỳ: Đại thắng mùa Xuân 1975
Trong mùa Xuân năm 1975, trước khi những cánh quân tiến vào Sài Gòn, chiến trường Tây Nguyên đã diễn ra một bước ngoặt rất quan trọng. Một trong những người tham gia chuẩn bị cho bước ngoặt ấy là Khuất Duy Tiến, sinh ngày 27-2-1931, quê ở xã Đại Đồng, huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây, nay thuộc Hà Nội. Khi đó, ông là Trưởng phòng Tác chiến Mặt trận B3-Tây Nguyên, phụ trách công tác tham mưu và xây dựng phương án tác chiến.
Khuất Duy Tiến nhập ngũ tháng 9-1950, trưởng thành qua nhiều chiến dịch trong kháng chiến chống Pháp. Trong kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục chiến đấu ở nhiều chiến trường và từng giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64, Sư đoàn 320. Năm 1971, ông chỉ huy Trung đoàn 64 tham gia Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào. Đến năm 1972, ông tiếp tục chiến đấu ở Tây Nguyên, vì vậy ông có nhiều kinh nghiệm về địa hình và cách bố trí lực lượng tại khu vực này.
Cuối năm 1973, Khuất Duy Tiến được điều về làm Trưởng phòng Tác chiến Mặt trận B3. Lúc này, nhiệm vụ ban đầu của chiến trường Tây Nguyên chưa phải là mở một cuộc tiến công lớn để giải phóng hoàn toàn khu vực. Tuy nhiên, tình hình chiến trường thay đổi nhanh chóng. Sau những thắng lợi quan trọng, đặc biệt là việc giải phóng Phước Long, Bộ Chính trị nhận định thời cơ chiến lược đang xuất hiện và yêu cầu chuẩn bị những phương án tiến công lớn hơn.
Trong quá trình chuẩn bị, vấn đề quan trọng được đặt ra là làm thế nào để đối phương không phát hiện hướng tiến công chính. Khi ấy, lực lượng của ta ở Tây Nguyên gồm các đơn vị chủ lực bố trí ở Kon Tum và Pleiku. Đối phương cho rằng nếu quân ta tiến công thì nhiều khả năng sẽ đánh vào khu vực phía Bắc Tây Nguyên. Trong khi đó, mục tiêu thực sự được chuẩn bị lại là Buôn Ma Thuột, ở phía Nam Tây Nguyên.
Từ nhận định đó, Khuất Duy Tiến cùng các cán bộ tham mưu xây dựng một kế hoạch nghi binh rất công phu. Quân ta vẫn để các máy thông tin ở Kon Tum và Pleiku hoạt động như bình thường, các điện đài vẫn phát những nội dung khiến đối phương nghĩ rằng lực lượng chủ lực đang chuẩn bị đánh vào phía Bắc. Một số hoạt động chuẩn bị đường sá, kéo pháo, cơ động xe tăng cũng được tổ chức ở khu vực này để làm cho nhận định của đối phương càng có vẻ đáng tin.
Trong khi đó, lực lượng thực sự chuẩn bị tiến xuống phía Nam lại phải giữ bí mật rất chặt chẽ. Bộ đội hành quân chủ yếu vào ban đêm, ban ngày trú quân trong rừng và xóa dấu vết sau khi di chuyển. Theo TTXVN, từ cuối năm 1974 đến tháng 2-1975, hơn 4 vạn quân cùng xe tăng, pháo binh và các lực lượng khác đã bí mật đến khu vực tập kết phía đông Buôn Ma Thuột mà đối phương không phát hiện được.
Kế hoạch nghi binh còn được thực hiện bằng một bức điện đặc biệt. Khuất Duy Tiến trực tiếp soạn nội dung bức điện, trong đó thông báo theo hướng khiến đối phương tin rằng quân ta đã bị lộ ý định đánh Buôn Ma Thuột và đang chuẩn bị chuyển sang đánh phía Bắc Tây Nguyên. Bức điện sau đó bị đối phương thu được. Dù có nghi ngờ, họ vẫn tiếp tục tin rằng hướng tiến công chính của ta nằm ở Kon Tum và Pleiku.
Cùng lúc đó, quân ta tăng cường các hoạt động nghi binh ở phía Bắc. Từ ngày 1 đến ngày 3-3-1975, các lực lượng ở Gia Lai và Kon Tum tổ chức những trận đánh mạnh. Trung đoàn 95 đánh chiếm một đoạn đường trên tuyến 19, Trung đoàn 25 cắt đường 21, còn Sư đoàn 320 từng bước khóa tuyến đường 14 từ Pleiku, Kon Tum xuống Buôn Ma Thuột. Các tuyến đường tiếp viện bị chặn khiến Buôn Ma Thuột ngày càng bị cô lập.
Sau khi công tác chuẩn bị hoàn tất, ngày 10-3-1975, quân ta mở cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột. Đối phương bị bất ngờ trước hướng đánh và quy mô của cuộc tiến công. Sau những trận chiến quyết liệt, quân ta làm chủ thị xã. Thắng lợi ở Buôn Ma Thuột tạo ra sự thay đổi rất lớn trên chiến trường Tây Nguyên. Tiếp đó, quân ta truy kích đối phương trên đường 7, giải phóng Tuy Hòa và Phú Yên. Đến ngày 24-3, Tây Nguyên cơ bản được giải phóng.
Sau thắng lợi ở Tây Nguyên, cục diện chiến tranh thay đổi nhanh chóng. Những diễn biến tiếp theo tại Huế, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác đã tạo điều kiện để tiến tới Chiến dịch Hồ Chí Minh, cuộc tiến công cuối cùng giải phóng Sài Gòn. Khuất Duy Tiến sau đó tiếp tục tham gia chiến đấu trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, cùng đơn vị đánh căn cứ Đồng Dù ở Củ Chi, mở hướng Tây Bắc cho lực lượng Quân đoàn 3 tiến vào Sài Gòn.
Điều đặc biệt trong câu chuyện của Khuất Duy Tiến là ông không trực tiếp xuất hiện trong những hình ảnh nổi tiếng của ngày 30-4, nhưng công việc tham mưu và nghi binh trước đó lại góp phần tạo nên một bước ngoặt quan trọng của mùa Xuân 1975. Một kế hoạch được viết trên những trang giấy đã giúp che giấu hướng tiến công thực sự, tạo điều kiện để quân ta bất ngờ đánh vào Buôn Ma Thuột và phát triển thắng lợi trên toàn chiến trường Tây Nguyên.
Câu chuyện về Khuất Duy Tiến giúp chúng ta hiểu rằng Đại thắng mùa Xuân 1975 không chỉ được tạo nên bởi sức mạnh chiến đấu trên chiến trường mà còn bởi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, khả năng nắm bắt thời cơ và sự phối hợp của nhiều lực lượng. Với học sinh hôm nay, câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng để đạt được một mục tiêu lớn, bên cạnh lòng quyết tâm còn cần sự cẩn thận, suy nghĩ kỹ càng và tinh thần trách nhiệm. Những điều đó vẫn có ý nghĩa trong học tập và cuộc sống hiện nay.
