KHÚC CA BÊN DÒNG THẠCH HÃN

Mùa hè năm 1972, Quảng Trị trở thành túi bom của cả thế giới. Bầu trời không bao giờ xanh, nó luôn có màu xám xịt của khói thuốc súng và đỏ quạch của những đám cháy không bao giờ tắt. Khi ấy, ta là một chiến sĩ thông tin, còn anh Thái - người đồng đội thân thiết nhất của ta - là một tiểu đội trưởng công binh.

Anh Thái quê ở Thái Bình, dáng người nhỏ nhắn nhưng đôi mắt sáng quắc như sao. Anh thường đùa: "Nhà tao tên Thái, tao tên Thái, quê cũng Thái, nên cái gì cũng phải 'thái' quá một tí mới chịu được!". Anh hiền lành lắm, lúc nào cũng dắt bên sườn một cuốn sổ tay chép đầy những bài thơ của Quang Dũng, của Chính Hữu.

Đêm đó, đơn vị chúng ta nhận lệnh phải vượt dòng Thạch Hãn để tiếp tế lương thực và đạn dược cho thành cổ. Sông Thạch Hãn mùa ấy nước chảy xiết, nhưng thứ đáng sợ hơn cả là pháo từ hạm đội ngoài biển dội vào và máy bay B-52 rải thảm liên tục.

Lời hứa giữa làn đạn

Trước khi xuống thuyền, anh Thái kéo ta lại một góc, nhét vào túi áo ngực của ta một chiếc túi nilon nhỏ được buộc chặt. Anh nói nhỏ: - "Nếu tao không về, mày chuyển cái này cho mẹ tao nhé. Trong đó có mấy đồng tiền lẻ tao gom góp và tấm ảnh chụp chung với cô giáo làng ở quê."

Ta mắng anh: - "Anh đừng nói gở. Anh phải tự tay mang về mà cưới vợ chứ!"

Anh chỉ cười, nụ cười hiền hậu giữa tiếng pháo gầm rú: - "Chiến tranh mà em. Sống chết như hơi thở. Nhưng mình phải đi, vì anh em trong thành đang chờ gạo, chờ đạn."

Phút giây sinh tử

Khi đoàn thuyền của chúng ta ra đến giữa dòng, một quả pháo sáng vọt lên, soi rõ mồn một từng mét mặt nước. Ngay lập tức, pháo dập tới tấp. Con thuyền của anh Thái trúng đạn, lật nhào. Ta ở thuyền phía sau, gào thét tên anh trong vô vọng.

Giữa dòng nước đỏ ngầu vì phù sa và máu, ta thấy anh Thái đang một tay bám vào mạn thuyền lật, tay kia vẫn giữ chặt một bao tải đạn. Anh không buông. Anh biết rằng mỗi viên đạn ấy là hy vọng giữ vững thành cổ của đồng đội. Một mảnh pháo găm vào vai anh, máu tuôn ra, nhưng anh vẫn gào lên với chúng ta: - "Tiếp tục chèo đi! Đừng dừng lại! Đằng sau còn nhiều thuyền lắm!"

Anh dùng chút sức tàn cuối cùng, đẩy cái bao tải đạn về phía mạn thuyền của ta rồi từ từ chìm xuống. Anh không kêu một tiếng đau đớn nào. Hình ảnh cuối cùng ta thấy là bàn tay anh vẫy nhẹ, như một lời chào tạm biệt gửi đến quê hương, đến người mẹ già và cô giáo làng đang đợi chờ.

Giá trị của sự hòa bình

Đêm đó, chúng ta đưa được hàng vào thành cổ, nhưng anh Thái đã mãi mãi nằm lại dưới đáy sông Thạch Hãn. Sau này, ta mới biết câu thơ nổi tiếng của Lê Bá Dương:

"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Mỗi lần đọc câu thơ ấy, trái tim ta lại thắt nghẹn. Ta nhớ về anh Thái, về hàng ngàn người lính trẻ đã dâng hiến thanh xuân cho mảnh đất này.

Cháu biết không, giá trị giáo dục lớn nhất của chiến tranh không phải là dạy chúng ta cách cầm súng, mà là dạy chúng ta biết trân trọng sự sống. Những người như anh Thái không muốn làm anh hùng, họ chỉ đơn giản là những người yêu nước đến tận cùng. Họ hy sinh cái riêng để đổi lấy cái chung, hy sinh sự sống cá nhân để dân tộc được trường tồn.