KHÚC CA BI HÙNG BÊN DÒNG THẠCH HÃN

Chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm, nhưng ký ức về dòng Thạch Hãn và 81 ngày đêm máu và hoa mùa hè năm 1972 vẫn là một nốt trầm đau đớn, sâu sắc và cũng đỗi kiêu hãnh trong lịch sử dân tộc. Dòng sông ấy, với đáy nước trong veo, đã không chỉ là một địa hình phòng thủ tự nhiên, mà đã hóa thành một dòng sông huyền thoại, chảy thẳng vào tâm khảm của biết bao thế hệ. Với những người "lính sinh viên" gác bút nghiên từ mái trường Bách khoa bước vào chiến trường, sông Thạch Hãn là đấng che chở bao bọc và cũng là chứng nhân cho một cuộc hy sinh phi thường, vô tận.

50 năm trước, hàng vạn thanh niên miền Bắc, những sinh viên Đại học Bách khoa, Tổng hợp, Xây dựng,... đã xếp lại những ước mơ giản dị, tình nguyện nhập ngũ và tiến về mặt trận Quảng Trị khốc liệt. Với Trung đoàn 95, Sư đoàn 325, nhiệm vụ đặt ra là chốt giữ Thành cổ Quảng Trị trước sức tấn công hủy diệt của kẻ thù. Trong điều kiện "cầu đường bộ bắc qua sông bị phá hủy hoàn toàn", dòng Thạch Hãn trở thành tuyến đường giao thông–hậu cần sinh tử độc đạo nối liền hai miền. Mọi sự tiếp tế vũ khí, lương thực (chủ yếu là đạn B40, B41) và vận chuyển thương binh đều phải trông chờ vào sức người trên mặt nước, và hầu hết đều diễn ra vào ban đêm, dưới tầm pháo sáng rực trời.

Tôi không bao giờ quên hình ảnh những người lính sinh viên gùi vài chục cân đạn trên vai, bơi qua dòng Thạch Hãn giữa bão bom đạn dội. Dòng sông ấy, nơi chúng tôi thường mò cua, bắt ốc những ngày không chiến sự, vào mùa hè 1972 đã trở nên khốc liệt đến mức "nước sông đỏ nặng phù sa". Dưới đáy sông ấy, không biết bao nhiêu đồng đội của tôi đã nằm lại, gửi lại tuổi hai mươi trong trẻo dưới đáy nước trong veo. Những chuyến ca-nô tải thương sinh tử trong đêm tối mù mịt, men theo bờ Nam sông Thạch Hãn, khi người còn tỉnh táo phải có nhiệm vụ bịt miệng những thương binh rên rỉ để tránh bị tổ phục kích phát hiện...

Máu và tuổi thanh xuân của biết bao người lính đã hòa vào lòng sóng nước Thạch Hãn. Dòng sông không chỉ chảy qua Quảng Trị, mà nó chảy thẳng vào lòng đất mẹ Việt Nam, trở thành một đài tưởng niệm bất tử và vĩnh hằng về khát vọng hòa bình. Đến tận bây giờ, mỗi nén hương thả xuống dòng nước hay một nhành phượng đỏ rực Đông Hà đều là một khúc ca bi hùng, một lời tri ân sâu sắc dành cho những tuổi 20 đã hóa thành sóng nước huyền thoại, chảy mãi trong lòng các thế hệ mai sau.