KHÚC CA TRÊN TỌA ĐỘ LỬA BÊN DÒNG SÔNG VÂN
Trong dòng chảy của lịch sử dân tộc, có những vùng đất đã trở thành huyền thoại, và có những con người đã dùng tuổi xuân của mình để viết nên những trang sử vàng chói lọi. Với mảnh đất Cố đô Ninh Bình, những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước không chỉ là ký ức về bom đạn khốc liệt, mà còn là bản anh hùng ca bất diệt về sức mạnh và ý chí của con người. Trong đó, câu chuyện về bà Nhâm cùng những nhịp cầu bên dòng sông Vân mãi là một minh chứng sống động cho tinh thần "thời hoa lửa".
Ninh Bình những năm 1960 nằm ở vị trí yết điểm giao thông quan trọng bậc nhất miền Bắc. Những cây cầu như cầu Lim, cầu Non Nước khi ấy được ví như những "mạch máu" đỏ rực, nối liền hậu phương lớn với tiền tuyến miền Nam đang sục sôi đánh Mỹ. Chính vì tầm quan trọng chiến lược đó, đế quốc Mỹ đã tập trung hỏa lực không quân hòng hủy diệt mảnh đất này, biến nơi đây thành một "tọa độ lửa" thực sự.
Giữa bối cảnh ấy, bà Nhâm – khi đó là cô gái vừa tròn mười tám đôi mươi – đã gác lại những dự định cá nhân, gác lại bút nghiên để tình nguyện gia nhập đội ngũ dân quân tự vệ. Ở cái tuổi đẹp nhất của đời người, bà cùng hàng ngàn thanh niên khác đã chọn bám trụ tại những cung đường máu lửa nhất, lấy mặt đường làm chiến trường, lấy sự thông suốt của những chuyến xe làm mục tiêu sống.
Ký ức kinh hoàng nhất nhưng cũng tự hào nhất đối với bà là một đêm mùa hè năm 1966. Khi cái nóng oi ả của đất trời chưa kịp dịu đi thì cái nóng hừng hực của bom đạn đã ập tới. Khoảng 2 giờ sáng, tiếng còi báo động xé tan màn đêm, từng tốp máy bay Mỹ lồng lộn trút bom xuống khu vực cầu Lim. Sau trận oanh tạc, hiện trường hiện ra đầy khốc liệt: con đường huyết mạch nát bấy bởi hàng chục hố bom sâu hoắm, khói bom khét lẹt quyện cùng mảnh sành, mảnh thép văng tung tóe. Lệnh từ cấp trên truyền xuống đanh thép: “Bằng mọi giá phải thông đường trước 4 giờ sáng để đoàn xe chi viện vào Nam an toàn!”
Không đợi cho khói bom tan hết, bà Nhâm cùng đồng đội đã lao ra thực địa với cuốc xẻng trên tay. Trong bóng tối lờ mờ, họ làm việc với sức mạnh phi thường. Bà Nhâm bồi hồi nhớ lại: “Lúc đó tay rớm máu vì chạm phải mảnh bom sắc, nhưng chẳng ai thấy đau, chỉ sợ xe không qua kịp là bộ đội mình ở trong kia thiếu đạn”. Và rồi, giữa lúc mệt mỏi và căng thẳng lên đến đỉnh điểm, một giọng hát trong trẻo, cao vút bỗng vang lên. Đó là bà Nhâm với bài hát "Câu hò bên bến Hiền Lương". Tiếng hát vút lên giữa đống đổ nát như một liều thuốc tinh thần diệu kỳ, làm vơi đi mệt nhọc, tiếp thêm sức mạnh cho những nhát cuốc thêm nhịp nhàng, mạnh mẽ. "Tiếng hát át tiếng bom" không còn là một khẩu hiệu, mà đã trở thành hiện thực rực rỡ ngay dưới chân núi Non Nước.
Đúng 3 giờ 45 phút sáng, khi bình minh còn chưa kịp hé rạng, hố bom cuối cùng đã được lấp đầy. Đoàn xe tải phủ đầy lá ngụy trang bắt đầu lăn bánh qua cầu trong tiếng còi chào giòn giã. Những người lái xe mỉm cười chào những “cô gái mở đường” đang đứng bên lề đường, khuôn mặt lấm lem bùn đất và thuốc súng nhưng nụ cười lại rạng rỡ hơn bao giờ hết.
Chiến tranh lùi xa, bà Nhâm trở về với cuộc sống đời thường, mang theo những vết sẹo của thời gian và những ký ức không bao giờ phai nhạt. Với bà, những gì đã làm không phải là chiến công hiển hách, mà chỉ đơn giản là "trách nhiệm với quê hương". Câu chuyện của bà Nhâm là đại diện cho một thế hệ thanh niên Ninh Bình anh hùng, những người đã hiến dâng cả tuổi trẻ để giữ cho mạch máu giao thông của Tổ quốc không bao giờ ngừng chảy.
Hôm nay, đứng bên dòng sông Vân hiền hòa, nhìn ngắm núi Non Nước xanh ngắt, chúng ta càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình và biết ơn những "bông hoa thép" đã nở rộ giữa thời hoa lửa như bà Nhâm. Câu chuyện ấy sẽ mãi là ngọn lửa truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ Ninh Bình hôm nay và mai sau.
