Khúc hát giữa chiến hào

Mùa khô năm 1974, trên một điểm cao ở chiến trường Tây Nguyên, Đại đội 3 vừa trải qua nhiều ngày chiến đấu liên tục. Những căn hầm dã chiến phủ đầy đất đỏ, quân số hao hụt, ai nấy đều thấm mệt. Sau mỗi trận đánh, người lính lại tranh thủ sửa lại công sự, chăm sóc đồng đội bị thương và chuẩn bị cho nhiệm vụ tiếp theo.

Một buổi chiều, đơn vị nhận được tin sẽ có một đội văn công từ hậu phương vào biểu diễn.

Nhiều chiến sĩ không tin.

Một người cười:

– Bom đạn thế này, ai vào nổi?

Thế nhưng khi hoàng hôn buông xuống, từ con đường mòn phía chân núi xuất hiện sáu cô gái và hai chàng trai trong bộ quân phục đã bạc màu. Họ mang theo một chiếc đàn accordion, một cây ghi-ta, vài bộ trang phục biểu diễn được gói trong tăng võng và một chiếc trống nhỏ đã sờn mặt da.

Người đội trưởng giới thiệu ngắn gọn:

– Chúng tôi là Đội Văn công Khu 5. Hôm nay đến để mang tiếng hát của hậu phương đến với các đồng chí.

Sân khấu chỉ là một khoảng đất bằng trước cửa hầm chỉ huy. Ánh sáng duy nhất là vài chiếc đèn bão được che kín để tránh lộ mục tiêu.

Buổi biểu diễn bắt đầu bằng bài hát ca ngợi Tổ quốc.

Tiếng hát trong trẻo vang lên giữa núi rừng tĩnh lặng.

Những người lính vừa còn cặm cụi vá áo, lau súng giờ đều ngồi thành vòng tròn chăm chú lắng nghe.

Đến tiết mục cuối, cô ca sĩ trẻ tên Mai cất lên một làn điệu dân ca.

Bài hát kể về người mẹ ngóng con, về cánh đồng quê hương và mùa lúa chín.

Không ít người lính lặng lẽ quay mặt đi lau nước mắt.

Họ nhớ nhà.

Nhớ tiếng gà gáy mỗi sáng.

Nhớ bữa cơm gia đình.

Nhớ những người thân đang ngày đêm mong đợi.

Đúng lúc bài hát kết thúc, tiếng máy bay bất ngờ vọng đến.

Còi báo động vang lên.

Không ai bảo ai, các nghệ sĩ nhanh chóng giúp bộ đội thu dọn nhạc cụ rồi cùng xuống hầm trú ẩn.

Sau đợt ném bom, khu vực biểu diễn bị đất đá phủ kín. Chiếc trống bị rách, cây đàn ghi-ta gãy mất cần đàn.

Một chiến sĩ ái ngại nói:

– Thôi, chắc các đồng chí không biểu diễn được nữa.

Mai mỉm cười.

Cô nhặt chiếc đàn, buộc tạm lại bằng dây dù rồi nói:

– Đàn hỏng thì mình hát mộc. Chừng nào còn người nghe thì chúng tôi còn hát.

Đêm ấy, không cần nhạc đệm.

Tám nghệ sĩ và hàng trăm chiến sĩ cùng hòa giọng trong những bài ca cách mạng.

Tiếng hát vang lên mạnh mẽ hơn cả tiếng bom vọng từ phía xa.

Sáng hôm sau, đội văn công lại tiếp tục hành quân đến một đơn vị khác.

Họ để lại phía sau những cái bắt tay thật chặt và những lời hẹn gặp trong ngày chiến thắng.

Năm 1975, đất nước thống nhất.

Trong cuộc gặp mặt truyền thống nhiều năm sau, một cựu chiến binh xúc động kể:

– Tôi không còn nhớ mình đã tham gia bao nhiêu trận đánh, nhưng vẫn nhớ như in đêm được nghe các cô văn công hát giữa chiến hào. Đêm ấy, chúng tôi không chỉ được nghe âm nhạc, mà còn được tiếp thêm niềm tin để bước vào trận chiến cuối cùng.

Người nữ nghệ sĩ năm xưa lúc ấy đã ngoài bảy mươi tuổi chỉ cười hiền:

– Chúng tôi không mang theo súng. Chúng tôi mang theo lời ca. Nếu lời ca ấy giúp một người lính vững lòng hơn thì đó đã là phần thưởng lớn nhất.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những khúc hát giữa chiến hào vẫn còn ngân vọng trong ký ức của nhiều thế hệ. Đó không chỉ là âm nhạc, mà còn là biểu tượng của tinh thần lạc quan, của niềm tin vào ngày thống nhất và sức mạnh đoàn kết của dân tộc.

Trong thời hoa lửa, có những người chiến đấu bằng vũ khí, có những người chiến đấu bằng lao động và cũng có những người chiến đấu bằng tiếng hát. Tất cả đã cùng góp sức làm nên bản hùng ca bất diệt của dân tộc Việt Nam.