Khúc khải hoàn Đông A: Khi vó ngựa Nguyên-Mông gục ngã trước ý chí Đại Việt

Giữa trang sử hào hùng của nhân loại thời trung đại, đế chế Nguyên-Mông hiện lên như một cơn ác mộng kinh hoàng. Với những đạo kỵ binh bách chiến bách thắng, vó ngựa hung hãn của chúng đã giày xéo từ Á sang Âu, lập nên một đế quốc rộng lớn chưa từng thấy trong lịch sử thế giới. Thế nhưng, sự bành trướng tột độ ấy đã phải khép lại và gục ngã hoàn toàn khi chạm trỏ vào bức tường thành kiên cố mang tên Đại Việt. Ba lần đem đại quân sang xâm lược là ba lần những chiến thuyền, kỵ binh của đế chế Mông - Nguyên phải chuốc lấy thảm bại cay đắng. Để rồi từ cõi lửa đạn ấy, khúc khải hoàn Đông A vang lên như một bản hùng ca bất tử về ý chí, tinh thần đoàn kết và nghệ thuật quân sự đỉnh cao của cha ông ta.
Sức mạnh của quân Nguyên-Mông không phải là điều để hoài nghi. Chúng mạnh bởi sự tàn bạo, bởi chiến thuật thần tốc và bởi khao khát thôn tính toàn bộ thế giới. Khi hàng loạt quốc gia lớn nhỏ lần lượt sụp đổ, nhà Nguyên dưới thời Hốt Tất Liệt đem toàn lực hướng về phía Nam với quyết tâm "nhổ cỏ tận gốc" Đại Việt. Thế giặc như vũ bão, khí thế ngút trời, tưởng chừng không một sức mạnh nào có thể cản nổi. Đất nước ta đứng trước thử thách hiểm nghèo nhất trong lịch sử dựng nước và giữ nước, khi vận mệnh dân tộc như "ngàn cân treo sợi tóc".
Nhưng chính trong hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, bản lĩnh và trí tuệ của vương triều Trần cùng toàn thể quân dân Đại Việt đã rực sáng hơn bao giờ hết. Hào khí Đông A không chịu khuất phục trước uy quyền của kẻ thù, mà được tôi luyện qua lòng yêu nước nồng nàn và sự đồng lòng đến kỳ lạ giữa triều đình và bách tính. Hình ảnh các bô lão trong hội nghị Diên Hồng hô vang hai tiếng "Đánh!", hay những tráng sĩ tự mình thích hai chữ "Sát Thấm" (giết giặc Thấm) lên da thịt, chính là minh chứng hùng hồn cho khối đại đoàn kết sắt đá. Đó là sức mạnh vô địch mà không một thứ vũ khí tối tân nào của kẻ thù có thể phá vỡ.

Bằng nghệ thuật quân sự độc đáo và linh hoạt, nhà Trần đã biến thế yếu thành thế mạnh, biến điểm mạnh của giặc thành điểm yếu để tiêu diệt. Thay vì đối đầu trực diện với sức mạnh áp đảo của kỵ binh địch trên đất phẳng, danh tướng Trần Hưng Đạo cùng các vương hầu nhà Trần đã thực hiện chiến lược (vườn không nhà trống), chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ phản công. Những trận chiến lẫy lừng tại Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, hay đỉnh cao là chiến thắng Bạch Đằng lịch sử năm 1288 đã bóp nghẹt hoàn toàn ý chí xâm lược của quân giặc. Dòng sông Bạch Đằng với những bãi cọc ngầm nhọn hoắt một lần nữa trở thành mồ chôn hàng vạn tên giặc, làm chấn động cả phương Bắc.
Vó ngựa từng gầm thét khắp châu Á cuối cùng đã phải chùn bước và tháo chạy trong nhục nhã, tướng giặc chui ống đồng trốn chạy về nước. Khúc khải hoàn Đông A vang lên không chỉ bằng tiếng reo hò chiến thắng, mà còn bằng tư thế ngẩng cao đầu của một dân tộc biết tự chủ, tự cường và yêu hòa bình.
Hơn bảy thế kỷ đã trôi qua, tiếng vang của ba lần chiến thắng Nguyên-Mông vẫn sống mãi trong tâm hồn người Việt. Khúc khải hoàn Đông A không chỉ là niềm tự hào của một thời đại vàng son, mà còn là bản tuyên ngôn đanh thép về sức mạnh của ý chí con người trước mọi cường quyền bạo lực, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về trách nhiệm gìn giữ và bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.