Khúc Quan Họ Bên Dòng Sông Đuống

Năm 1968, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, Nghĩa lên đường. Ngày chia tay, không có hoa, không có quà lá rực rỡ, chỉ có những câu hát quan họ "Người ơi người ở đừng về" vang lên nghẹn ngào dưới gốc đa đầu làng. Hiền trao cho anh chiếc nhẫn đồng được gò từ mảnh xác máy bay địch bị bắn rơi tại quê nhà, như một lời thề son sắt.

Vào chiến trường, Nghĩa nổi tiếng là "cây văn nghệ" của đại đội. Những đêm hành quân mệt mỏi, tiếng hát của anh về quê hương quan họ, về dòng sông Đuống "nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ" đã tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội. Anh viết thư về cho Hiền:

"Em ở quê nhà cứ yên tâm canh tác, đợi ngày anh về, mình sẽ lại cùng nhau đi hội Lim, cùng hát câu giã bạn. Chiếc nhẫn đồng em tặng, anh vẫn đeo trên tay như có em bên cạnh mỗi lúc băng rừng vượt suối."

Trong trận đánh bảo vệ vùng ven Sài Gòn năm 1974, Nghĩa hy sinh khi đang cùng đồng đội giữ vững trận địa. Trước khi nhắm mắt, anh nhờ người bạn thân giữ hộ chiếc nhẫn đồng và cuốn sổ tay đầy những lời bài hát quan họ để gửi về cho Hiền

Hòa bình lập lại, người bạn ấy trở về Bắc Ninh, tìm đến ngôi nhà nhỏ bên triền đê. Hiền lúc này đã không còn là cô gái đôi mươi, nhưng vẫn lẻ bóng một mình. Khi nhìn thấy chiếc nhẫn đồng và cuốn sổ đã sờn rách, chị không khóc thành tiếng, chỉ lặng lẽ đưa chiếc nhẫn lên môi.

Nhiều năm sau đó, người dân Lục Ngạn vẫn thấy một người phụ nữ tóc đã điểm bạc, chiều chiều lại ra ngồi bên bờ đê sông Đuống. Chị không hát, chị chỉ ngồi nghe gió thổi qua rặng tre, như thể đang nghe lại giọng hát của người lính năm xưa. Với chị, anh chưa bao giờ đi xa, anh vẫn ở đó, trong những câu quan họ chảy mãi cùng dòng nước quê hương.