Khúc quanh lịch sử và sự tri ân muộn màng thời bình
Cựu chiến binh, Thương binh Lê Xuân Chinh (1930 – 2017) là một nhân chứng lịch sử kiệt xuất của chiến dịch Điện Biên Phủ, quê gốc ở xã Thanh Hải, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Ông là một trong 5 chiến sĩ quả cảm của tổ chiến đấu thuộc Đại đội 360, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 đã trực tiếp xông vào hầm chỉ huy, bắt sống tướng De Castries và cắm lá cờ bách chiến bách thắng lên nóc hầm vào chiều ngày 7/5/1954.
Chiều ngày 7/5/1954, đơn vị của ông nhận lệnh tổng công kích vào trung tâm tập đoàn cứ điểm. Dưới sự chỉ huy của Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật, chiến sĩ Lê Xuân Chinh cùng các đồng đội Hoàng Đăng Vinh, Bùi Văn Nhỏ và Nguyễn Văn Cát tạo thành mũi nhọn thọc sâu dũng mãnh. Ông Chinh cùng tổ đội dùng bộc phá dọn sạch các hàng rào kẽm gai cuối cùng, băng qua chiếc cầu sắt bắc qua sông Nậm Rốm dưới làn đạn xối xả của địch để tiếp cận hầm chỉ huy của bộ tham mưu quân Pháp.Khi áp sát cửa hầm, tổ chiến đấu ném lựu đạn khói áp chế và đồng thanh hô lớn bằng tiếng Pháp kêu gọi đầu hàng. Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật cùng ông Chinh và ông Vinh xông vào trước, chĩa súng khống chế toàn bộ tướng lĩnh Pháp. Tướng De Castries lúc đó run rẩy, đứng dậy giơ tay đầu hàng. Ngay sau khi các sĩ quan Pháp bị áp giải ra ngoài, ông Lê Xuân Chinh đã phối hợp cùng đồng đội mang lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" leo lên nóc hầm chỉ huy, tung bay hiên ngang giữa trời Điện Biên để báo hiệu giờ phút toàn thắng cho toàn mặt trận.Sau chiến thắng, ông Chinh tiếp tục tham gia kháng chiến chống Mỹ, bị thương và xuất ngũ trở về làm một người nông dân nghèo. Do giấy tờ bị thất lạc trong chiến tranh, suốt hàng chục năm trời, ông sống lặng lẽ tại vùng kinh tế mới huyện miền núi Điện Biên (tỉnh Điện Biên) mà không ai biết ông là một trong những người hùng của khoảnh khắc lịch sử năm xưa.
