Khúc sông chờ và lời thề kháng chiến của Mẹ

Mảnh đất Hưng Long giàu truyền thống cách mạng, khi nhắc về những ngày tháng “hoa lửa” của buổi đầu kháng chiến chống Pháp, người dân nơi đây vẫn thường nghiêng mình kính cẩn trước vong linh của Mẹ Việt Nam Anh hùng Đặng Thị Mười. Ngôi nhà nhỏ tại số A4/3, ấp 14 nay đã bình yên dưới bóng cây, nhưng câu chuyện về sự hy sinh của gia đình mẹ thì vẫn mãi là một phần máu thịt của lịch sử địa phương.

Sinh năm 1886 tại vùng quê nghèo Hưng Long, cuộc đời mẹ Đặng Thị Mười gắn liền với bờ xôi ruộng mật và gánh nặng cơm áo dưới ách thống trị của thực dân. Mẹ cùng chồng là ông Phan Văn Hội chắt chiu, lam lũ nuôi dạy năm người con – hai gái, ba trai – khôn lớn thành người. Giữa bối cảnh quê hương bị giày xéo, dòng máu yêu nước tự bao đời của vùng đất Bình Chánh đã thấm đẫm vào từng trang đời của gia đình người nông dân ấy.

Tháng 3 năm 1945, giữa lúc phong trào cách mạng đang sục sôi chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa, mẹ Đặng Thị Mười trút hơi thở cuối cùng. Mẹ ra đi khi chưa kịp nhìn thấy ngày đất nước độc lập, chưa kịp thấy các con khôn lớn thành gia lập thất. Nhưng tinh thần bám đất, giữ làng và lòng căm thù giặc của mẹ đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho các con tiếp bước.

Mùa xuân năm 1947 trở thành khúc quanh bi tráng và đau thương nhất của gia đình mẹ. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn cam go, vùng đất Hưng Long trở thành địa bàn tranh chấp quyết liệt. Tiếp nối truyền thống gia đình, người con trai Phan Văn Kiên tham gia lực lượng công an xã, ngày đêm bám sát địa bàn, bảo vệ cán bộ và cơ sở cách mạng. Trong khi đó, người em trai Phan Văn Ngộ (sinh năm 1925), ở tuổi đôi mươi hừng hực sức trẻ, cũng đứng vào hàng ngũ du kích, sẵn sàng quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Trong một trận càn quét khốc liệt của kẻ thù, anh công an viên Phan Văn Kiên đã anh dũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và hy sinh vào ngày 12 tháng 4 năm 1947. Nỗi đau xé lòng chưa kịp nguôi ngoai, chỉ đúng ba ngày sau – ngày 15 tháng 4 năm 1947 – người em trai Phan Văn Ngộ cũng ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương khi tuổi đời mới vừa tròn 22.

Ba ngày ngắn ngủi, hai người con trai thân yêu của mẹ Mười đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ. Khúc sông Cần Giuộc như nghẹn dòng, rặng dừa nước nghiêng mình đổ bóng xót thương cho những người con trung hiếu đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân khi chưa một lần được hưởng hạnh phúc riêng tư.

Chiến tranh lùi xa, những vết thương trên da thịt quê hương Hưng Long nay đã được chữa lành bằng những cánh đồng xanh ngát và những con đường trải nhựa thẳng tắp. Để tri ân tấm lòng vĩ đại của người mẹ xứ chợ đệm, năm 2016, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” cho mẹ Đặng Thị Mười.

Hằng năm, cứ đến ngày 29 tháng 3 âm lịch, tại căn nhà cũ ở ấp 14, bà Phan Thị Xinh – cháu ngoại của mẹ – lại trang trọng chuẩn bị mâm cơm cúng, thắp nén hương thơm làm giỗ cho mẹ và các cậu. Khói hương nghi ngút bay lên như sợi dây kết nối quá khứ anh hùng với hiện tại hòa bình. Mẹ Đặng Thị Mười và những người con của mẹ đã hóa thân thành mây khói, thành phù sa, nuôi dưỡng tinh thần bất khuất cho các thế hệ mai sau trên mảnh đất Hưng Long vinh quang.