Khúc tâm linh bên dòng Thạch Hãn
Câu chuyện về lời thề của người lính trẻ năm xưa và sự ra đời của bài thơ "tuyệt bút" bên dòng sông Thạch Hãn – nơi được mệnh danh là "dòng sông máu" trong chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972.
Trong những năm tháng "hoa lửa" 1972, Quảng Trị trở thành túi bom của cả thế giới. Dòng sông Thạch Hãn khi ấy là con đường huyết mạch để tiếp tế quân lương và vũ khí cho Thành cổ. Giữa làn mưa bom bão đạn, hàng ngàn chiến sĩ tuổi đời mới mươi, mười chín đã vĩnh viễn nằm lại dưới đáy sông khi chưa kịp đặt chân lên bờ phía Bắc.
Ông Lê Bá Dương khi đó là một chiến sĩ trẻ đầy nhiệt huyết. Ông đã cùng đồng đội xông pha qua những trận chiến khốc liệt nhất. Trong ký ức của ông, hình ảnh những người bạn, người đồng chí vừa mới cười nói đó, nhưng chỉ sau một loạt pháo đã tan vào dòng nước, là nỗi đau thắt lòng không bao giờ nguôi.
Sau khi hòa bình lập lại, vào một ngày tháng 7 năm 1987, Lê Bá Dương trở lại Quảng Trị. Đứng bên bờ sông Thạch Hãn, nhìn dòng nước lững lờ trôi, ông không khỏi bàng hoàng khi thấy người dân và trẻ con vô tư chèo thuyền, thả lưới bắt cá. Trong tâm khảm người cựu chiến binh, dưới đáy dòng sông kia không chỉ là cát sỏi, mà là xương máu của đồng đội ông.
Ông đã đi vay mượn khắp nơi để mua hết sạch hoa hồng ở chợ Quảng Trị, chất đầy lên một chiếc thuyền rồi chèo ra giữa dòng. Ông vừa thả hoa, vừa khóc nghẹn ngào. Trong giây phút xuất thần giữa ranh giới của quá khứ và hiện tại, bốn câu thơ đã ra đời, sau này trở thành nén tâm hương chung cho tất cả những ai đến với Quảng Trị:
"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm."
Ý nghĩa: Câu chuyện của ông Lê Bá Dương không chỉ là ký ức cá nhân, mà là biểu tượng cho một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Nó nhắc nhở chúng ta rằng, đằng sau sự bình yên của mỗi dòng sông, mỗi tấc đất hôm nay là sự hy sinh thầm lặng của những chàng trai, cô gái đã hiến dâng tuổi thanh xuân đẹp nhất cho tổ quốc.
