Khúc Thừa Dụ

Khúc Thừa Dụ (830–907) được suy tôn Khúc Tiên Chủ, là tiết độ sứ người bản địa đầu tiên của Tĩnh Hải quân, đặt cơ sở độc lập sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Ông quê Hồng Châu, địa hạt Bàng Giang, Ninh Giang cũ ở Hải Dương; mấy đời hào tộc mạnh, tính khoan hòa nên được nhiều người kính phục.

Năm 679 Đường Cao Tông đặt An Nam đô hộ phủ; năm 866 Đường Ý Tông thăng Tĩnh Hải quân. Cuối Đường, Trung Quốc loạn. Năm 905 tiết độ sứ Độc Cô Tổn bị triệu về trị tội, đất vô chủ. Khúc Thừa Dụ chiếm thủ phủ Đại La. Năm Bính Dần 906 dân cử ông làm tiết độ sứ. Việt sử thông giám cương mục chép họ Khúc là họ lớn Hồng Châu, ông tự xưng tiết độ sứ nhân danh hào trưởng; nhà Đường suy nên thuận cho.

Ông dựng đô La Thành, dùng danh nghĩa xin mệnh Đường buộc triều đình công nhận. Ngày 7 tháng 2 năm 906 Đường Ai Đế phong Đồng bình chương sự. Ông phong con Khúc Hạo chức Tĩnh Hải hành quân tư mã quyền tri lưu hậu. Năm 907 Đường mất, Hậu Lương Thái Tổ phong Lưu Ẩn Nam Bình Vương kiêm tiết độ sứ Quảng Châu và Tĩnh Hải quân, có ý lấy lại Giao Châu. Ngày 23 tháng 7 năm 907 ông mất, Khúc Hạo kế vị. Dù không xưng vương, Lê Tung gọi ông Khúc Tiên chúa.

Ông làm dân yên nước trị khi Đường suy và Ngũ Đại sắp mở. Việc tự đặt người kế vị cho thấy chính quyền họ Khúc mang tính cha truyền con nối trên danh nghĩa tiết độ sứ. Ngày 11 tháng 9 năm 2009 đền thờ anh hùng dân tộc Khúc Thừa Dụ khánh thành tại Hải Dương.