KHÚC THỪA DỤ: NỀN MÓNG TỰ CHỦ VÀ KHÁT VỌNG MỞ ĐƯỜNG DÂN TỘC

KHÚC THỪA DỤ: NỀN MÓNG TỰ CHỦ VÀ KHÁT VỌNG MỞ ĐƯỜNG DÂN TỘC

Trong tiến trình lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước, khi dải đất Đại Việt chìm trong đêm trường Bắc thuộc kéo dài cả thiên niên kỷ với những chính sách cai trị và đồng hóa khắc nghiệt của các triều đại phương Bắc, lịch sử dân tộc đã ghi nhận một khúc ngoặt có ý nghĩa đặt nền móng toàn diện. Không xuất hiện bằng một cuộc chiến tranh tàn khốc hay những trận đánh tàn sát quy mô lớn, Khúc Thừa Dụ xuất hiện như một nhà lãnh đạo kiệt xuất, người bằng tầm nhìn chính trị mẫn tuệ và tinh thần tự cường dân tộc đã chớp thời cơ giành lại quyền tự chủ thực tế, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của ông chính là gạch nối lịch sử thiêng liêng, chuyển giao đất nước từ thế bị đô hộ sang thế tự chủ hoàn toàn, khắc tạc một tượng đài bất tử trong lòng muôn đời sau.

Khúc Thừa Dụ sinh ra tại vùng đất Hồng Châu (nay thuộc xã Ninh Giang, tỉnh Hải Dương), trong một họ tộc lâu đời giàu uy tín, của cải và giàu truyền thống yêu nước. Sinh ra và lớn lên giữa thời kỳ nhà Đường đi vào giai đoạn suy thoái nghiêm trọng, các cuộc khởi nghĩa nông dân bùng nổ khắp nơi khiến bộ máy cai trị phương Bắc tại An Nam bị lung lay tận gốc rễ, ông sớm bộc lộ tư chất thông minh, tính tình khoan hòa, rộng lượng và lòng thương dân tha thiết. Nhờ uy tín cá nhân to lớn cùng lòng tin yêu của đông đảo quần chúng nhân dân và các hào trưởng trong vùng, ông đã quy tụ được khối đại đoàn kết toàn dân, âm thầm tích lũy lực lượng và chuẩn bị mọi điều kiện cần thiết để đón chờ thời cơ giành lại giang sơn về tay người Việt.

Thử thách gian khổ và cũng là mốc kim khánh sáng chói nhất trong cuộc đời Khúc Thừa Dụ diễn ra vào năm 905, khi tiết độ sứ nhà Đường tại An Nam là Độc Cốc Tỉnh bị gièm pha và dời đi, khiến chính quyền đô hộ rơi vào tình trạng rắn mất đầu. Không để thời cơ vàng trôi qua, ông đã lãnh đạo nhân dân đánh chiếm thành Đại La (Hà Nội ngày nay), tự xưng là Tiết độ sứ, chính thức nắm lấy quyền quản lý toàn bộ đất nước. Với bản lĩnh ngoại giao khéo léo và tầm nhìn chiến lược vượt thời đại, ông buộc nhà Đường đang suy yếu phải công nhận chức vị của mình vào năm 906, dùng chính danh nghĩa thể chế của kẻ đô hộ để hợp pháp hóa quyền tự chủ thực tế của dân tộc mà không làm bùng nổ chiến tranh tàn khốc.

Triết lý trị quốc và tư tưởng cốt lõi của Tiết độ sứ Khúc Thừa Dụ thể hiện rõ qua đường lối "Khoan thư sức dân" và tinh thần "Chuộng sự khoan hòa, mẫn tuệ". Khi nắm quyền sinh sát trong tay, ông không thi hành chính sách trả thù hay áp đặt luật lệ hà khắc, mà chú trọng vỗ an nhân dân, giảm nhẹ thuế đống, củng cố đê điều và xây dựng một bộ máy chính quyền tự chủ mang đậm tính dân tộc. Chính sách quản lý nhân văn và khéo léo của ông không chỉ giúp đời sống nhân dân mau chóng ổn định, kinh tế phục hồi mạnh mẽ mà còn tạo ra một hậu phương vững chắc, làm tiền đề trực tiếp cho các thế hệ sau như Khúc Hạo, Khúc Thừa Mỹ và Ngô Quyền bảo vệ và hoàn thiện nền độc lập dân tộc.

Xét về ý nghĩa lịch sử, Khúc Thừa Dụ là người mở đường vĩ đại, chính thức chấm dứt hơn một ngàn năm Bắc thuộc tối tăm và mở ra thời kỳ tự chủ hoàn toàn cho dân tộc Việt Nam. Việc ông chớp thời cơ giành chính quyền một cách hòa bình và khéo léo đã chứng minh trí tuệ chính trị kiệt xuất của người Việt, khẳng định rằng dân tộc ta hoàn toàn có đủ năng lực tự quản lý và phát triển giang sơn tổ tiên để lại. Tên tuổi và di sản của ông được tôn vinh là vị Tiên phong Mở nền Tự chủ, trở thành bài học vĩnh cửu về nghệ thuật chớp thời cơ, tinh thần tự lực tự cường và tư tưởng lấy dân làm gốc trong mọi thời đại.

Từ cuộc đời và sự nghiệp mở đường kiệt xuất của Tiết độ sứ Khúc Thừa Dụ, con người thời đại mới có thể rút ra những bài học vô giá về bản lĩnh và tầm nhìn phát triển. Bài học đầu tiên là khả năng nhạy bén chớp thời cơ lịch sử, biết nhẫn nại tích lũy nội lực để bứt phá đúng lúc giành thắng lợi quyết định. Bài học thứ hai là tư tưởng lấy sự an yên, hạnh phúc của nhân dân làm gốc rễ cho sự hưng thịnh bền vững của quốc gia và cộng đồng. Ngoài ra, tinh thần tự chủ, không trông chờ phụ thuộc vào bên ngoài của ông vẫn mãi là kim chỉ nam soi đường cho mỗi cá nhân hôm nay trên hành trình tự hoàn thiện và cống hiến cho xã hội.

Mỗi khi lật mở những trang sử vàng ngời sáng của dân tộc hay trở về vùng đất Hải Dương giàu truyền thống, lòng chúng ta lại trào dâng niềm kính phụng sâu sắc trước tấm lòng và trí tuệ của Khúc Thừa Dụ. Thời gian có thể trôi qua hơn mười thế kỷ, nhưng dấu ấn mở đường và khát vọng tự cường của vị Tiên phong Mở nền Tự chủ vẫn sống mãi như một phần di sản thiêng liêng của dân tộc. Soi mình vào tấm gương mẫn tuệ và lòng yêu nước bao la của ông chính là động lực mạnh mẽ để thế hệ hôm nay không ngừng học tập, giữ gìn độc lập chủ quyền và chung tay xây dựng một Việt Nam phồn vinh, cường thịnh qua muôn ngàn thế kỷ.