Khúc Thừa Dụ – Người đặt nền móng cho thời kỳ tự chủ

Đầu thế kỷ X, nhà Đường ngày càng suy yếu, chính quyền trung ương không còn đủ khả năng kiểm soát chặt chẽ các vùng xa. Đây là điều kiện thuận lợi để các hào trưởng người Việt đứng lên giành quyền tự chủ.

Khúc Thừa Dụ là một hào trưởng có thế lực ở Hồng Châu, quê ở Cúc Bồ, nay thuộc huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Sử liệu ghi nhận ông là người có tính tình khoan hòa, được nhân dân kính phục. Khi nhà Đường suy yếu, Khúc Thừa Dụ đã tập hợp lực lượng, giành quyền kiểm soát Tĩnh Hải quân và xây dựng chính quyền tự chủ.

Năm 905, Khúc Thừa Dụ nổi lên nắm quyền ở Tĩnh Hải quân. Ông đóng giữ thành Đại La, trung tâm chính trị quan trọng của vùng đất nước ta lúc bấy giờ. Dù vẫn mang danh nghĩa chức quan của nhà Đường, quyền lực thực tế ở Tĩnh Hải quân đã chuyển vào tay người Việt.

Ngày 7-2-906, trước tình thế không thể kiểm soát được Tĩnh Hải quân, nhà Đường buộc phải công nhận Khúc Thừa Dụ giữ chức Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ, đồng thời gia phong ông chức Đồng Bình Chương Sự. Việc nhà Đường phải công nhận chính quyền của Khúc Thừa Dụ đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong quá trình giành quyền tự chủ của dân tộc.

Khúc Thừa Dụ không xưng vương hay xưng đế mà sử dụng danh nghĩa một chức quan của nhà Đường. Tuy nhiên, về thực chất, ông đã nắm quyền quản lý đất nước và mở đầu một thời kỳ tự chủ của người Việt. Đây là cách ứng xử ngoại giao khôn khéo, vừa giữ được quyền tự chủ trong nước, vừa hạn chế nguy cơ đối đầu trực tiếp với chính quyền phương Bắc.

Ngày 23-7-907, Khúc Thừa Dụ qua đời. Con ông là Khúc Hạo lên thay, tiếp tục củng cố chính quyền tự chủ. Khúc Hạo tiến hành nhiều cải cách về hành chính, hộ tịch, thuế khóa và lao dịch, góp phần xây dựng một chính quyền tự chủ vững chắc hơn.

Công lao của Khúc Thừa Dụ được lịch sử ghi nhận là đã mở đầu cho thời kỳ tự chủ của dân tộc, tạo nền tảng để các thế hệ tiếp theo tiếp tục củng cố nền tự chủ và tiến tới giành lại nền độc lập hoàn toàn.