KHÚC THỪA DỤ – NGƯỜI MỞ ĐẦU THỜI KỲ TỰ CHỦ

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, có những thời khắc không được đánh dấu bằng một trận chiến lớn, nhưng lại mở ra bước ngoặt hàng trăm năm. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ đầu thế kỷ X là một trong những bước ngoặt như vậy.

Ông đã tận dụng thời cơ, giành quyền quản lý đất nước từ chính quyền đô hộ nhà Đường, mở đầu một thời kỳ tự chủ lâu dài của người Việt, tạo tiền đề cho những thắng lợi sau này của Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền.

Một hào trưởng có uy tín

Khúc Thừa Dụ sinh vào khoảng thế kỷ IX, quê ở Hồng Châu, vùng Hải Dương ngày nay.

Ông vốn là một hào trưởng địa phương có uy tín, được nhân dân tin tưởng.

Bối cảnh lúc đó có nhiều biến động. Nhà Đường suy yếu, chính quyền trung ương ngày càng khó kiểm soát các vùng đất xa.

Ở Giao Châu, bộ máy cai trị của nhà Đường cũng dần mất khả năng duy trì quyền lực như trước.

Khúc Thừa Dụ đã nhìn thấy một cơ hội lịch sử.

Bước ngoặt năm 905

Năm 905, Tiết độ sứ Giao Châu là Độc Cô Tổnbị triệu về và sau đó bị xử tử. Bộ máy cai trị của nhà Đường ở Giao Châu rơi vào tình trạng rối ren.

Khúc Thừa Dụ từ Hồng Châu tiến vào Đại La, trung tâm chính trị của Giao Châu lúc bấy giờ.

Ông được nhân dân ủng hộ và nhanh chóng nắm quyền kiểm soát.

Điều đặc biệt là Khúc Thừa Dụ không xưng đế, cũng không lập tức tuyên bố một cuộc chiến tranh giành độc lập.

Ông tự xưng là Tiết độ sứ, một chức danh vốn thuộc hệ thống hành chính nhà Đường.

Đây là một cách xử lý rất khôn khéo.

Mềm dẻo để giữ quyền tự chủ

Khúc Thừa Dụ hiểu rằng nhà Đường tuy suy yếu nhưng vẫn là một thế lực lớn.

Vì vậy, ông lựa chọn phương thức “khéo léo trong đối ngoại, chủ động trong thực tế”.

Năm 906, nhà Đường buộc phải công nhận Khúc Thừa Dụ làm Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ.

Trên danh nghĩa, ông vẫn nằm trong hệ thống của nhà Đường.

Nhưng trên thực tế, quyền cai quản Giao Châu ngày càng nằm trong tay người Việt.

Đây chính là điểm đặc biệt trong sự nghiệp của Khúc Thừa Dụ.

Ông đã chuyển quyền lực ở Giao Châu từ tay quan lại người phương Bắc sang tay người Việt mà không phải tiến hành một cuộc chiến tranh quy mô lớn.

Những cải cách của Khúc Hạo

Khúc Thừa Dụ mất năm 907.

Con trai ông là Khúc Hạo kế nghiệp và tiếp tục công cuộc xây dựng nền tự chủ.

Khúc Hạo tiến hành nhiều cải cách về hành chính, tổ chức lại đơn vị quản lý địa phương, điều chỉnh chế độ thuế khóa và chú trọng đời sống của nhân dân.

Những chính sách ấy góp phần củng cố chính quyền của người Việt.

Sau Khúc Hạo là Khúc Thừa Mỹ, tiếp tục duy trì nền tự chủ trong bối cảnh chính trị khu vực nhiều biến động.

Mặc dù họ Khúc sau đó bị quân Nam Hán đánh bại, nhưng nền móng tự chủ mà Khúc Thừa Dụ và các thế hệ tiếp theo xây dựng đã không biến mất.

Từ họ Khúc đến chiến thắng Bạch Đằng

Nền tự chủ đầu thế kỷ X tiếp tục được các thế hệ sau bảo vệ.

Năm 931, Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam Hán, giành lại quyền tự chủ.

Đến năm 938, Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.

Chiến thắng ấy mở ra một thời kỳ độc lập lâu dài của dân tộc.

Nếu nhìn lại dòng chảy lịch sử, Khúc Thừa Dụ chính là một trong những người đặt những viên gạch đầu tiên cho quá trình ấy.

Một người mở đầu bằng bản lĩnh và thời cơ

Điều đáng nhớ nhất ở Khúc Thừa Dụ không phải là những trận đánh lớn.

Đó là khả năng nắm bắt thời cơ và lựa chọn cách hành động phù hợp với hoàn cảnh.

Ông hiểu rằng khi một triều đại đang suy yếu, cơ hội tự chủ có thể xuất hiện. Nhưng để biến cơ hội thành hiện thực, cần có uy tín, sự ủng hộ của nhân dân và cách ứng xử khôn khéo.

Khúc Thừa Dụ đã làm được điều đó.

Bài học cho thế hệ trẻ

Câu chuyện về Khúc Thừa Dụ mang đến một bài học rất gần với tuổi trẻ hôm nay:

Biết nhìn nhận thời cơ – có bản lĩnh – biết đoàn kết – và dám chịu trách nhiệm trước lựa chọn của mình.

Trong thời đại hiện nay, cơ hội đến từ tri thức, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Nếu tuổi trẻ biết học tập, rèn luyện và nắm bắt cơ hội, mỗi người đều có thể góp một phần nhỏ vào sự phát triển của quê hương.

Lời kết

Khúc Thừa Dụ không phải là vị vua khai mở một triều đại lớn.

Nhưng ông là người đã góp phần mở cánh cửa bước vào thời kỳ tự chủ của dân tộc.

Từ năm 905, một bước chuyển âm thầm bắt đầu.

Hơn ba mươi năm sau, tiếng trống chiến thắng vang lên trên sông Bạch Đằng.

Và từ đó, lịch sử Việt Nam bước sang một trang mới.

Có những người không cần một chiến thắng vang dội để được nhớ đến. Chỉ cần họ mở đúng cánh cửa của lịch sử, cả dân tộc có thể bước qua.

Khúc Thừa Dụ – người mở đầu thời kỳ tự chủ – một dấu mốc không thể quên trong hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.