Khúc tráng ca 81 ngày đêm: Bức tường máu và lửa tại Mặt trận Thành cổ Quảng Trị

Mùa hè năm 1972, để tạo lợi thế trên bàn đàm phán Hiệp định Paris, quân và dân ta đã làm nên một chiến dịch phòng ngự chấn động thế giới: 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Nơi đây đã trở thành một "cối xay thịt", một lò lửa khốc liệt bậc nhất trong lịch sử chiến tranh nhân loại.

Chu vi Thành cổ chỉ chưa đầy 3 km vuông, nhưng trong 81 ngày đêm (từ 28/6 đến 16/9/1972), đế quốc Mỹ và quân đội Sài Gòn đã trút xuống đây tới 328.000 tấn bom đạn. Báo chí phương Tây lúc bấy giờ tính toán, lượng bom đạn quân thù ném xuống mảnh đất nhỏ bé này có sức công phá tương đương 7 quả bom nguyên tử từng ném xuống Hiroshima (Nhật Bản). Toàn bộ thị xã Quảng Trị bị san phẳng không còn một viên gạch nguyên vẹn.

Đối đầu với bão lửa ấy là hàng vạn chiến sĩ quân giải phóng, trong đó có một lực lượng rất lớn là những sinh viên, giảng viên đến từ các trường đại học lớn tại Hà Nội. Họ vừa rời giảng đường, chưa kịp quen mùi thuốc súng, tay mới chỉ quen cầm bút nay đã phải cầm súng AK, B40 đánh giáp lá cà. Các chiến sĩ đã giành giật với địch từng mét giao thông hào, từng góc tường đổ nát. Có những chốt chiến đấu, quân số ta hy sinh toàn bộ, lớp người sau lại tiếp tục xông lên thay thế, kiên quyết không lùi một bước.

Nước sông Thạch Hãn những ngày ấy cuồn cuộn đỏ ngòm màu máu. Hàng ngàn chiến sĩ trong lúc vượt sông tiếp viện cho mặt trận đã trúng bom, vĩnh viễn nằm lại dưới lòng sông lạnh lẽo khi tuổi đời mới mười tám, đôi mươi. Sự khốc liệt và bi thương ấy sau này đã được cựu chiến binh Lê Bá Dương đúc kết trong 4 câu thơ rơi nước mắt: "Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm Có tuổi hai mươi thành sóng nước Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm".

81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị là một tượng đài vĩ đại về chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Hàng ngàn người con ưu tú đã hóa thân vào đất đai, sông nước Quảng Trị, lấy xương máu mình để xây nên một "bức tường thành" bất diệt, góp phần buộc đế quốc Mỹ phải ký Hiệp định Paris, tạo tiền đề cho Đại thắng mùa Xuân năm 1975.