Khúc tráng ca 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị: Nơi máu xương sinh viên tạc vào bất tử
Bản hùng ca đẫm nước mắt về hàng vạn chiến sĩ giải phóng quân – trong đó có rất nhiều sinh viên xếp bút nghiên lên đường – đã lấy thân mình chắn bom đạn, kiên cường bám trụ bảo vệ Thành cổ Quảng Trị mùa hè năm 1972.
Mùa hè năm 1972, để tạo lợi thế trên bàn đàm phán Hiệp định Paris, quân và dân ta đã mở chiến dịch giải phóng Quảng Trị. Nhằm vớt vát thể diện, đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã dồn toàn bộ lực lượng tinh nhuệ nhất, với sự yểm trợ tối đa của không quân và pháo binh hạm đội, mở cuộc phản kích mang tên "Lam Sơn 72" hòng tái chiếm tòa Thành cổ diện tích chưa đầy 3 km vuông.
Từ ngày 28/6 đến 16/9/1972, mảnh đất Thành cổ nhỏ bé đã phải hứng chịu một lượng bom đạn khổng lồ (khoảng 328.000 tấn), sức công phá tương đương với 7 quả bom nguyên tử mà Mỹ từng ném xuống Nhật Bản. Toàn bộ thị xã Quảng Trị bị san phẳng, gạch ngói nát vụn, đất nhão ra vì máu và thuốc nổ.
Bám trụ lại giữa "cối xay thịt" kinh hoàng ấy là hàng vạn cán bộ, chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam. Rất nhiều người trong số họ là những chàng sinh viên của các trường đại học lớn ở miền Bắc vừa gác bút nghiên lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Không có hầm bê tông kiên cố, các chiến sĩ phải lấy những mảng tường đổ nát làm hầm, lấy gạch vụn làm chiến hào. Địch trút bom đạn ban ngày, ban đêm bộ đội ta lại bò lên phản kích, đánh giáp lá cà, giành giật với kẻ thù từng tấc đất, từng góc tường.
Để chi viện cho Thành cổ, hàng ngàn chiến sĩ đã phải bơi qua dòng sông Thạch Hãn dưới làn mưa pháo sáng và bom đạn rợp trời. Rất nhiều người đã vĩnh viễn nằm lại dưới đáy sông khi chưa kịp đặt chân lên bờ. Cuộc chiến khốc liệt đến mức trung bình mỗi ngày ta tổn thất một đại đội. Có những chiến sĩ khi ngã xuống, trong túi áo vẫn còn nguyên vẹn bức thư viết dở gửi mẹ, hay những vần thơ tình gửi người bạn gái phương xa.
Suốt 81 ngày đêm máu lửa, tập thể chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị đã chiến đấu với nụ cười lạc quan và ý chí thép, đánh rập vùi hàng chục đợt phản kích điên cuồng của kẻ thù. Sự hy sinh bi tráng của các anh đã viết nên một trong những trang sử oanh liệt nhất, biến Thành cổ Quảng Trị trở thành biểu tượng vĩ đại của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của tình yêu Tổ quốc thiêng liêng. Ngày nay, mỗi tấc đất tại Thành cổ, mỗi giọt nước sông Thạch Hãn đều thấm đẫm máu xương của thế hệ thanh niên bất tử ấy.
