KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ SÀI GÒN

"Thời hoa lửa" của dân tộc Việt Nam không chỉ ghi dấu bằng những trận đánh lớn nơi Trường Sơn bom cày đạn xới, mà còn rực cháy ngay giữa lòng đô thị Sài Gòn, nơi kẻ thù đặt cơ quan đầu não. Chiến tranh đô thị khốc liệt, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết vô cùng mong manh, đã trui rèn nên những ý chí quật cường và tinh thần yêu nước sắt đá của những người thanh niên bình dị. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Trỗi – người thợ điện trẻ tuổi của Sài Gòn năm xưa – chính là một trong những ngọn lửa kiêu hãnh và rực rỡ nhất của thế hệ ấy.

Chân dung Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi

Sinh ra tại vùng quê nghèo Điện Bàn, Quảng Nam, Nguyễn Văn Trỗi sớm mang trong mình dòng máu kiên trung của xứ Quảng. Anh vào Sài Gòn mưu sinh bằng nghề thợ điện và nhanh chóng giác ngộ lý tưởng cách mạng, trở thành chiến sĩ biệt động thành. Năm 1964, phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu dự kiến sẽ đến Sài Gòn để vạch định kế hoạch mở rộng chiến tranh. Nắm bắt được tình hình, lực lượng biệt động quyết định tổ chức một trận đánh lớn nhằm tiêu diệt McNamara ngay trên đường từ sân bay Tân Sơn Nhất về trung tâm thành phố. Dù mới lập gia đình chưa đầy hai mươi ngày cùng người vợ trẻ Phan Thị Quyên, anh vẫn xung phong nhận nhiệm vụ cam go nhất: gài mìn tại cầu Công Lý. Anh hiểu rõ đây là một nhiệm vụ "cửu tử nhất sinh", nhưng tình yêu nước đã vượt lên trên hạnh phúc lứa đôi nhỏ bé. Đêm 9 tháng 5 năm 1964, khi đang gài quả mìn nặng hàng chục ký bên bờ sông, anh không may bị địch phát hiện và bắt giữ.

Hình ảnh cầu Công Lý (nay là Cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP.HCM) – nơi anh Trỗi đã thực hiện nhiệm vụ lịch sử

Rơi vào tay kẻ thù, Nguyễn Văn Trỗi phải đối mặt với những nhục hình tàn khốc nhất. Từ bót Lê Văn Ken đến Khám Chí Hòa, địch dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man bằng điện giật, đánh đập, dụ dỗ hòng moi móc thông tin về tổ chức. Thế nhưng, thân thể có thể rớm máu, xương thịt có thể dập nát, chứ ý chí của người thanh niên cộng sản thì không thể bị bẻ gãy. Anh kiên quyết không khai báo, nhận hết mọi trách nhiệm về mình để bảo vệ cơ sở cách mạng. Khi bị địch tra khảo ai đã xúi giục, anh dõng dạc trả lời: "Không ai xúi giục tôi cả. Tôi là người Việt Nam, tôi phải đánh đuổi bọn xâm lược Mỹ để cứu nước. Đó là bổn phận của tôi." Sự kiên trung ấy không chỉ làm kẻ thù bất lực mà còn dấy lên một làn sóng đấu tranh mạnh mẽ trên toàn thế giới, tiêu biểu là việc lực lượng du kích Caracas tại Venezuela đã bắt cóc một trung tá Mỹ để yêu cầu trao đổi tự do cho anh, dẫu sau đó chính quyền Mỹ ngụy đã lật lọng.

Cảnh Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi đứng trước tòa án quân sự Mỹ ngụy, thể hiện thái độ hiên ngang, sắc sảo đối đáp lại kẻ thù dù trong xiềng xích, minh chứng cho khí tiết không thể lay chuyển.

Bất lực trước ý chí sắt đá của người thanh niên yêu nước, ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền ngụy Sài Gòn hèn nhát đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn bí mật tại sân sau Khám Chí Hòa. Trước mặt những họng súng đen ngòm và ống kính của các phóng viên quốc tế, người thanh niên 24 tuổi bước ra pháp trường với phong thái ung dung, lẫm liệt. Anh cự tuyệt vị linh mục đến rửa tội và khẳng định mình không có tội, kẻ có tội chính là bọn xâm lược Mỹ và bè lũ tay sai. Đến giây phút cuối cùng, khi tên đao phủ định bịt mắt anh bằng một dải băng đen, anh tự tay giật phăng ra và hét lên: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!" Ngay trước khi loạt đạn oan nghiệt vang lên, anh đã dồn hết sức lực của tuổi thanh xuân để hô vang những lời nói đi vào cõi bất tử: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm!"

Khoảnh khắc Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường Khám Chí Hòa

"Chớp lửa" Nguyễn Văn Trỗi tại cầu Công Lý tuy chưa kịp phát nổ để tiêu diệt kẻ thù, nhưng sự hy sinh lẫm liệt của anh đã tạo ra một tiếng vang chấn động lương tri nhân loại. Khí phách của anh đã truyền một nguồn sức mạnh khổng lồ cho đồng bào miền Nam tiếp tục tiến lên trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Câu chuyện về người thợ điện Sài Gòn năm ấy mãi mãi là một phần rực rỡ nhất trong bản hùng ca "thời hoa lửa", là minh chứng sống động cho chân lý: giá trị của một con người không đo bằng chiều dài của năm tháng sống, mà được đong đếm bằng ý nghĩa của những cống hiến trọn vẹn cho Tổ quốc và nhân dân.