Khúc tráng ca của người anh hùng dân tộc Chăm
Người lính hương thôn giác ngộ và cú đánh úp bốt Hậu Sanh
Đồng chí Đổng Dậu (bí danh là Thắng), sinh năm 1927 trong một gia đình đồng bào dân tộc Chăm tại xã Phước Thái, huyện An Phước, tỉnh Bình Thuận (nay là Thôn Thái Giao, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa). Khi thực dân Pháp quay lại tái chiếm dải đất Nam Trung Bộ, nhằm thực hiện âm mưu “dùng người Việt đánh người Việt”, kẻ thù đã bắt ép chàng thanh niên Đổng Dậu phải vào làm lính bảo vệ hương thôn cho chúng.
Thế nhưng, tấc lòng yêu nước và tinh thần tự tôn dân tộc của người con đất Phước Thái không thể bị khuất phục. Trong những ngày tháng khoác áo lính tề, ông thường xuyên tìm cách tiếp cận với các cơ sở bí mật của ta và nhanh chóng được cán bộ cách mạng giác ngộ. Trở thành một hạt nhân kiên trung hoạt động ngay trong lòng địch, ông đã nhiều lần khéo léo phối hợp với cán bộ kháng chiến tổ chức rải truyền đơn cách mạng, vạch trần tội ác của giặc và kêu gọi đồng bào đứng lên chống xâm lăng.
Chiến công nổi bật mở đầu cuộc đời hoạt động của ông diễn ra vào tháng 1/1950. Bằng sự mưu trí và lòng dũng cảm phi thường, Đổng Dậu đã nhận nhiệm vụ làm nội ứng bên trong, bí mật dẫn đường và phối hợp nhịp nhàng cho lực lượng vũ trang cách mạng bên ngoài bất ngờ tập kích, đánh úp và tiêu diệt gọn bốt Hậu Sanh – một cứ điểm kìm kẹp khét tiếng của giặc tại địa phương.
Sau thắng lợi giòn giã ấy, từ tháng 2/1950, ông chính thức thoát ly, tham gia công tác đội vũ trang tuyên truyền địa phương. Với uy tín và tiếng nói chân tình của mình, ông lặn lội qua từng thôn xóm, ngày đêm tuyên truyền, vận động khối đoàn kết keo sơn giữa đồng bào Chăm và đồng bào Kinh, xây dựng mạng lưới cơ sở cách mạng bí mật bám rễ vững chắc trong quần chúng nhân dân.
Vượt Trường Sơn trở về
Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, thực hiện sự phân công của tổ chức, Đổng Dậu lên tàu tập kết ra miền Bắc xã hội chủ nghĩa để học tập, rèn luyện quân sự và nâng cao trình độ chính trị. Suốt những năm tháng sống trên đất Bắc, trong lòng người chiến sĩ dân tộc Chăm lúc nào cũng đau đáu nỗi nhớ quê hương miền Nam đang ngày đêm rên xiết dưới ách kìm kẹp của Mỹ – ngụy.
Năm 1961, đáp lời kêu gọi thiêng liêng của cách mạng miền Nam, đồng chí Đổng Dậu vượt dãy Trường Sơn hùng vĩ trở về quê hương tiếp tục cầm súng chiến đấu. Trở lại chiến trường xưa, mang theo bí danh Thắng, ông nhanh chóng hòa mình vào phong trào chiến tranh du kích.
Bằng kinh nghiệm trận mạc dạn dày, ông đã cùng đơn vị trực tiếp tham gia 25 trận đánh lớn nhỏ, gieo rắc nỗi kinh hoàng cho quân thù trên khắp các nẻo đường quê hương. Đặc biệt, người cán bộ ấy đã kiên trì “đi dân nhớ, ở dân thương”, vượt qua muôn vàn vòng vây kìm kẹp gắt gao của đối phương để tuyên truyền, giác ngộ và xây dựng thành công 53 cơ sở cách mạng bí mật trong vùng đồng bào dân tộc Chăm. Những cơ sở này trở thành những “pháo đài lòng dân” kiên cố, che chở, tiếp tế lương thực và nuôi giấu bộ đội suốt những năm tháng kháng chiến gian khổ.
Tiếng thét đanh thép trước mũi súng thù và phát đạn K54 cuối cùng
Ngày 11/7/1970 đã đi vào lịch sử như một bản tráng ca bi tráng về khí tiết người chiến sĩ giải phóng. Hôm ấy, sau khi vừa hoàn thành xuất sắc đợt công tác vận động quần chúng bám rễ tại địa bàn xã, đơn vị của Đổng Dậu bất ngờ đụng độ với một lực lượng lớn quân địch đang tổ chức càn quét, bao vây.
Trong tình thế nguy cấp, người chỉ huy Đổng Dậu bình tĩnh triển khai đội hình chiến đấu chặn địch, dũng cảm bắn yểm trợ cho các chiến sĩ trong đơn vị từng bước luồn lách, vượt khỏi vòng vây siết chặt của quân thù an toàn.
Tuy nhiên, khi vừa thoát ra khỏi làn đạn, phát hiện vẫn còn đồng đội có nguy cơ kẹt lại phía sau, không màng hiểm nguy đến tính mạng, Đổng Dậu quyết định quay trở lại khu vực hiểm địa để tìm kiếm và hỗ trợ.
Không may, quân địch đã phát hiện ra hướng di chuyển của ông và tập trung hỏa lực bắn xối xả khiến ông bị thương nặng. Thấy người chỉ huy rơi vào thế đơn độc, bầy giặc hò reo khép chặt vòng vây, cất tiếng kêu gọi ông buông súng đầu hàng để giữ lấy tính mạng.
Trước họng súng đen ngòm của quân thù, người chiến sĩ kiên trung của dân tộc Chăm trừng mắt, ngẩng cao đầu quát lớn lời thề đanh thép xé toạc không gian:
“Thà chết chứ tao không bao giờ chịu đầu hàng!”
Dứt lời, dù thương tích đầy mình, Đổng Dậu vẫn kiên cường rút khẩu súng ngắn K54 bên hông, chĩa thẳng vào quân giặc nổ súng chuẩn xác, tiêu diệt thêm một số tên địch trước khi trút hơi thở cuối cùng, anh dũng ngã xuống giữa lòng đất mẹ quê hương.
Khúc tráng ca bất tử dưới mái trường Thái Giao
Sự hy sinh lẫm liệt của đồng chí Đổng Dậu đã làm bạt vía quân thù, thắp sáng rực rỡ khí phách bất khuất của người chiến sĩ cách mạng, trở thành niềm tự hào vô bờ của đồng bào các dân tộc tỉnh nhà.
Ghi nhận công lao to lớn và tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của dân tộc, vào năm 1978, Đảng và Nhà nước đã trang trọng truy tặng đồng chí Đổng Dậu danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng tên tuổi và tinh thần bất khuất của người chiến sĩ mang bí danh Thắng vẫn luôn sống mãi.
