Khúc tráng ca dưới làn mưa bom – Anh hùng Nguyễn Xuân Sang- 1952

Vào một đêm tháng 8 năm 1972, khi đó Nguyễn Xuân Sang là một chiến sĩ trẻ của Trung đoàn 27. Nhiệm vụ của tổ ông là bảo vệ bến vượt để đón bộ đội từ bờ Bắc vào chi viện cho Thành cổ. Đêm đó, trời Quảng Trị đen kịt, chỉ có ánh chớp từ bom tọa độ và pháo sáng của địch xé toang bầu trời.

Ông Sang kể lại, giữa dòng sông Thạch Hãn mênh mông, một chiếc thuyền chở đầy lính trẻ vừa rời bến thì trúng pháo của địch. Tiếng nổ chát chúa vang lên, mặt sông rung chuyển. Ông và đồng đội lao xuống nước giữa làn đạn để cứu anh em. Trong bóng tối lờ mờ, ông vớt được một chiến sĩ còn rất trẻ, quê ở Thái Bình. Người chiến sĩ ấy bị thương nặng ở ngực, hơi thở đứt quãng.

Trước khi nhắm mắt, người lính trẻ ấy nắm chặt tay ông Sang, thều thào: "Anh ơi, em chưa kịp vào đến Thành cổ... Nhắn mẹ em là con đã đến được Quảng Trị rồi...". Bàn tay ấy dần buông lơi, hòa vào dòng nước lạnh buốt. Ông Sang đứng lặng giữa dòng sông, nước mắt hòa cùng nước sông Thạch Hãn. Đêm đó, ông và các đồng đội đã thề: "Nếu còn sống, nhất định phải đưa anh em về".

Hơn 40 năm sau, khi đã mang quân hàm Thiếu tướng, ông Nguyễn Xuân Sang vẫn không nguôi ngoai ký ức đêm đó. Sau khi nghỉ hưu, thay vì chọn cuộc sống an nhàn, ông lại khoác ba lô trở về Quảng Trị. Với tư cách là Chủ tịch Hội Chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị, ông đã lặn lội khắp các cánh rừng, triền sông để tìm kiếm thông tin về những đồng đội còn nằm lại.

Có lần, ông cùng đội quy tập tìm thấy một di vật là chiếc bình tông móp méo có khắc tên một người bạn thân thiết. Đứng trước hố đất, vị tướng già bật khóc như một đứa trẻ. Ông bảo: "Ngày xưa chúng tôi chia nhau điếu thuốc, bát cơm, hứa với nhau ai sống thì lo cho người khuất. Giờ tôi về đây để thực hiện lời hứa ấy".

Câu chuyện của ông Sang không chỉ là chuyện về một người lính dũng cảm trong chiến đấu, mà còn là câu chuyện về một nhân cách cao đẹp trong thời bình. Ông chính là nhịp cầu nối quá khứ đau thương với hiện tại, để mỗi nhành hoa thả xuống dòng Thạch Hãn hôm nay đều mang theo hơi ấm của tình đồng đội thủy chung.