KHÚC TRÁNG CA LẤY THÂN CHÈN PHÁO CỨU TRẬN ĐỊA

Trong thiên anh hùng ca của chiến dịch Điện Biên Phủ, công tác kéo pháo vào trận địa bằng sức người là một trong những kỳ tích vĩ đại và gian khổ nhất. Chính tại những cung đường đèo dốc hiểm trở ấy, tấm gương Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện lao mình chèn bánh xích cứu khẩu pháo cao xạ khỏi vực sâu đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần bảo vệ vũ khí, quyết tâm giành độc lập của quân đội ta.

Người chiến sĩ kiên cường của quê hương Thanh Hóa

Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nga Trường, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa trong một gia đình nông dân nghèo. Lớn lên trong cảnh đất nước bị xâm lược, anh phải chịu nhiều cực khổ, làm thuê cuốc mướn từ nhỏ. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, với lòng căm thù giặc sâu sắc, anh tham gia lực lượng du kích địa phương từ năm 1946. Đến năm 1949, anh chính thức tình nguyện nhập ngũ và được biên chế vào lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong suốt quá trình huấn luyện và chiến đấu, Tô Vĩnh Diện luôn thể hiện tinh thần gương mẫu, kỷ luật cao và hết lòng yêu thương đồng đội. Anh lần lượt giữ chức vụ tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 Pháo cao xạ. Đơn vị của anh vinh dự nhận nhiệm vụ bí mật hành quân đưa những khẩu pháo phòng không hạng nặng vượt hàng trăm cây số đường rừng núi vào thung lũng Điện Biên Phủ để chuẩn bị cho trận quyết chiến chiến lược.

Đêm định mệnh trên đỉnh đèo Khấu Cao

Mùa xuân năm 1954, để bảo đảm bí mật và thực hiện phương châm "đánh chắc, tiến chắc", Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định lệnh cho các đơn vị pháo binh kéo pháo ra khỏi trận địa. Đường kéo pháo qua những dãy núi cao vô cùng hiểm trở, vực sâu thăm thẳm, mây mù bao phủ, lại bị máy bay Pháp liên tục ném bom bắn phá. Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện đang phụ trách đưa một khẩu pháo cao xạ 37 ly nặng gần 3 tấn di chuyển qua đoạn dốc dốc của đỉnh đèo Khấu Cao.

Giữa đêm tối đặc quánh, bất ngờ một loạt bom của địch nổ gần làm đứt dây tời chính. Mất điểm tựa, khẩu pháo khổng lồ lao tự do xuống dốc ngày càng nhanh theo hướng vực sâu, kéo tuột cả toán chiến sĩ đang ghì giữ dây phụ. Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, nếu pháo rơi xuống vực, không chỉ vũ khí quý giá của quân đội bị hủy hoại mà toàn bộ kế hoạch tác chiến phòng không của chiến dịch sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Không một giây chần chừ, đặt sự an toàn của vũ khí cách mạng lên trên mạng sống bản thân, Tô Vĩnh Diện lập tức buông càng pháo phía trước, lao thẳng cả thân hình vạm vỡ của mình vào hông pháo, lấy cơ thể chèn chặt vào bánh xích phía lực lao của cỗ máy nặng hàng tấn. Sức nặng khủng khiếp của khẩu pháo đã ép chặt anh vào vách núi đá, nhưng nhờ khối chặn bằng xương bằng thịt quả cảm ấy, đà lao của khẩu pháo đã bị khựng lại và dừng hẳn bên bờ vực thẳm.

Lời dặn dò thiêng liêng và tượng đài bất tử

Đồng đội lập tức lao đến cứu anh ra khỏi bánh xích pháo. Dù cơ thể bị dập nát, hơi thở đã yếu và máu chảy rất nhiều, câu hỏi đầu tiên của người tiểu đội trưởng dũng cảm khi vừa mở mắt nhìn đồng đội là: "Pháo có việc gì không?". Nhận được câu trả lời pháo vẫn vẹn nguyên, anh mỉm cười nhẹ nhõm rồi thanh thản trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay nghẹn ngào của các chiến sĩ. Tô Vĩnh Diện hy sinh khi tuổi đời mới tròn 30 tuổi.

Hành động dũng cảm "quên mình cứu pháo" của Tô Vĩnh Diện đã thổi bùng phong trào thi đua quyết chiến quyết thắng trong toàn mặt trận Điện Biên Phủ. Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Tô Vĩnh Diện đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khẩu pháo cao xạ 37 ly số hiệu 51068 mà anh đã cứu sống bằng xương máu năm xưa, nay được công nhận là Bảo vật quốc gia và trang trọng trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân.

Nguồn tư liệu đối chiếu lịch sử: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam.