Khúc Tráng Ca Mẹ Hồ Thị Chức – Kiên Trung Chống Giặc Và Nỗi Đau Nơi Đất Lửa
Mẹ Hồ Thị Chức sinh năm 1905. Lúc còn khỏe mạnh, mẹ sống ở xã Xuân Thọ, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai – mảnh đất mà người con gái của mẹ, chị Đặng Thị Chấm đã từng bám trụ chiến đấu trong những năm kháng chiến chống Mỹ và tham gia công tác cách mạng cho đến ngày nay.
Quê mẹ ở xã Cát Thanh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Sau năm 1957, cũng như bao gia đình kháng chiến khác, gia đình mẹ bị bọn Mỹ ngụy kìm kẹp, đàn áp nặng nề. Người con trai cả của mẹ là anh Đặng Bá Lại đã lên đường ra Bắc tập kết, trong khi hai vợ chồng và bốn đứa con (3 trai, 1 gái) luôn sống trong tâm trạng thấp thỏm, lo âu vì roi vọt, tra tấn, tù đày ập đến bất cứ lúc nào. Tuy vậy, gia đình mẹ vẫn là cơ sở cách mạng chí cốt ở địa phương. Vợ chồng mẹ đào hầm bí mật trong nhà để nuôi giấu cán bộ, đảng viên.
Từ năm 1962, khi đánh hơi được người con trai cả của mẹ đã trở về hoạt động chiến đấu ở miền Nam (Khu 5), bọn tề ngụy ác ôn cùng ra sức theo dõi, khủng bố. Chúng gom gia đình mẹ vào ấp chiến lược ở khu biệt lập dành riêng cho những "gia đình Cộng sản". Sống trong cảnh "cá chậu chim lồng", vợ chồng mẹ vẫn tìm đủ mọi cách đấu tranh với giặc, bám về quê cũ làm ăn, đồng thời móc nối, liên lạc, tiếp tế cho anh chị em cán bộ, du kích. Do có sự phản bội, chồng mẹ là ông Phạm Ngại [Lưu ý: văn bản gốc ghi họ Phạm có thể là tên gọi khác hoặc theo họ người thân] bị giặc bắt tra tấn hết sức dã man. Mãn hạn tù trở về, ông vẫn bị chúng quản thúc, hàng tuần phải lên đồn giặc trình diện, quá uất ức nên ông lâm bệnh từ trần.
Tháng 11/1963, anh Đặng Bá Mẫn, người con trai thứ hai của mẹ thoát li ra chiến khu làm công tác kinh tài của huyện Phù Cát. Tiếp đó, năm 1964, chị Đặng Thị Chấm cũng lên đường kháng chiến, công tác ở ngành quân y và đến năm 1971 được biệt phái về làm y tá tại căn cứ Bảo Chánh, Xuân Long (nay là xã Xuân Thọ, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai). Tháng 10/1967, trên đường đi công tác, anh Đặng Bá Mẫn đã anh dũng hy sinh vì bị giặc phục kích, và một năm sau, vợ anh cũng qua đời để lại cho mẹ hai cháu gái còn bé bỏng.
Cuộc đời của Mẹ Hồ Thị Chức là một bản hùng ca bi tráng về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần kiên trung bất khuất và sự hy sinh thầm lặng của người mẹ Việt Nam qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc.
