Khúc Tráng Ca Mẹ Nguyễn Thị Dành – Kiên Trung Chống Giặc Và Tấm Lòng Sắt Son Nơi Đất Mẹ Vĩnh Cửu
Ấp Cây Da (làng Tân Phú, tổng Phước Vĩnh Hạ, quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa cũ, nay thuộc xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Cửu) là quê hương của mẹ Nguyễn Thị Dành. Mẹ sinh năm Bính Thìn 1916 trong một gia đình nông dân. Mẹ lấy ông Hai Thảm (Nguyễn Văn Th̉ắm) và sinh hạ một mụn con trai là Nguyễn Văn Nhằm vào năm 1937.
Cách mạng tháng Tám 1945, ông Hai Thảm tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong ở địa phương. Do một sự vu oan, ông Hai Thảm bị công an ta xử lý năm 1946 (sau đó một đồng chí thụ lý vụ này đã minh oan cho ông). Mẹ Dành một mình nuôi con khôn lớn và đóng góp cho kháng chiến.
Anh Nhằm lấy vợ năm 1956, được các đồng chí Nguyễn Văn Nguyễn, Võ Văn Nhiều móc nối, giáo dục và rút đi thoát li năm 1958. Mới đầu anh là cán bộ xây dựng phong trào ở các xã Bình Long, Tân Phú, Lợi Hòa, Bình Hòa... Mẹ Hai Dành và vợ anh (Huỳnh Thị Cục) thường xuyên nuôi giấu anh và cán bộ cách mạng về địa phương hoạt động.
Năm 1960, phong trào Đồng Khởi lên cao ở huyện Vĩnh Cửu. Trong một lần đi mua quần áo, thắt lưng trang bị cho anh em, trên đường về, mẹ bị lính xét thấy, chúng bắt đem về quận Tân Uyên điều tra nhưng mẹ không khai một lời. Chúng giải về giam ở tỉnh Phước Thành (mới lập). Ngày 18/9/1961, bộ đội chủ lực khu miền Đông diệt tiểu khu Phước Thành mẹ mới được giải thoát nhưng hai chân bị bại liệt, anh em phải cõng ra.
Mẹ Dành và chị Ba Cục - vợ anh Nhằm (tức Tấn) trở thành cơ sở mật; mẹ tham gia đào hầm bí mật ở sát tua Cây Da cho anh em bám trụ. Ngày ngày đi chăn bò, đồng thời lén mang cơm cho anh em. Chị Ba Cục đi bán hàng rong, đặt gánh ở gần hầm, có cơ sở ra lấy để chuyển cho các anh. Bị tình nghi tiếp tế cho Việt Cộng, chị Ba nhiều lần bị bắt giữ nhưng vì không có chứng cứ nên lại được tha.
Ngày 2/2/1968 (mùng 4 tết Mậu Thân), 10 xe tăng Mỹ từ Hóc Bà Thức (Tân Phong) theo lộ... Cuộc đời và tấm lòng kiên trung, bất khuất của Mẹ Nguyễn Thị Dành mãi là khúc tráng ca sáng ngời về lòng yêu nước và sự hy sinh thầm lặng vì độc lập tự do của Tổ quốc.
