Khúc Tráng Ca Mẹ Thành – Nỗi Đau Khôn Cùng Và Tấm Lòng Son Sắt Nơi Đất Lửa Cẩm Mỹ

Cách ngã tư Cây Da trên tỉnh lộ số 2 thuộc ấp Suối Sóc, xã Xuân Mỹ (huyện Cẩm Mỹ) từng có một ngôi nhà lá lụp xụp, quanh năm hiu quạnh, đó là mái ấm của mẹ Thành (tên thật là Hoàng Thị Loan, sinh năm 1915). Quê gốc của mẹ ở Nội Duệ, Tuyên Du, Bắc Ninh. Từ năm 1933, khi mới tròn 18 tuổi, mẹ đã rời xa quê hương để làm công nhân cao su tại đồn điền Chúp ở Campuchia. Nơi xứ người, kiếp sống phu phen vô cùng cơ cực, luôn bị bóc lột, hà hiếp và đánh đập. Tại đây, mẹ nên duyên vợ chồng với ông Đỗ Văn Đắc – một người đồng nghiệp cùng cảnh ngộ. Đến năm 1958, vợ chồng mẹ cùng các con rời đồn điền Chúp để trở về Cẩm Mỹ sinh sống. Chẳng được bao lâu, vào ngày 5/1/1959, một tai nạn thương tâm đã cướp đi sinh mạng của người chồng khi ông bị xe be đè chết.

Giữa phong trào chống phá ấp chiến lược tại địa phương, vào tháng 8/1964, người con trai là Đỗ Văn Huấn (tên thật là Đỗ Văn Thành) vừa tròn 18 tuổi đã từ giã mẹ để lên đường tham gia cách mạng. Tiếp bước anh, vào tháng 7/1965, người con thứ là Đỗ Văn Bé khi ấy mới 16 tuổi cũng chính thức nhập ngũ. Trong những năm 1965–1966, đế quốc Mỹ điên cuồng càn quét, đánh phá các cơ sở cách mạng. Tại đồn điền cao su Cẩm Mỹ, những gia đình có người thoát ly hay bị tình nghi luôn bị giặc rình rập, theo dõi, bắt bớ và tra tấn dã man, đẩy cuộc sống của người mẹ nghèo vào muôn vàn cơ cực.

Đến giữa năm 1971, khi quân ta giải phóng hàng loạt sở cao su ở tuyến lộ 2, các con đã đón mẹ và cháu nội về sinh sống tại Hoa Lạc. Chính tại nơi này, người mẹ già mới bàng hoàng đón nhận nỗi đau đớn tột cùng khi biết tin cả hai người con trai yêu quý đã vĩnh viễn không bao giờ trở về:

• Anh Đỗ Văn Bé – Trung đội trưởng trinh sát tiểu đoàn 440 Bà Rịa – đã anh dũng hy sinh ngày 23/5/1969 trong một trận chiến đấu phản phục kích tại Bàu Lâm - Xuyên Mộc.

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, mẹ sống quây quần bên các cháu nội, cháu cố trong tình yêu thương đùm bọc của bà con lối xóm và Nông trường cao su Cẩm Mỹ. Ngày 11/12/1985, mẹ vinh dự được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, và ngày 17/12/1994 được phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ đã sống những năm tháng tuổi già bình dị cùng con cháu cho đến khi tạ thế vào ngày 8/9/1999.